Badacze na tropie sekretów dawnych siedzib gestapo i bezpieki w Łodzi. Co znaleźli archeolodzy?

Wiesław Pierzchała
Wiesław Pierzchała
Zaktualizowano 
Tajemnicze szczeliny ze śladami wapna (być może są to mogiły), częściowo spalone dokumenty w języku niemieckim, książki w języku jidysz i szkolne pomoce naukowe odkryto podczas prac wykopaliskowych przy alei Karola Anstadta w Łodzi w miejscu, gdzie podczas wojny była siedziba gestapo, a po wojnie Urzędu Bezpieczeństwa. CZYTAJ DALEJ NA NASTĘPNYM SLAJDZIE mat. prasowe
Tajemnicze szczeliny ze śladami wapna (być może są to mogiły), częściowo spalone dokumenty w języku niemieckim, książki w języku jidysz i szkolne pomoce naukowe odkryto podczas prac wykopaliskowych przy alei Karola Anstadta w Łodzi w miejscu, gdzie podczas wojny była siedziba gestapo, a po wojnie Urzędu Bezpieczeństwa.

Chodzi o działkę w pobliżu XII Liceum Ogólnokształcącego, na której badania od czerwca br. prowadzili archeolodzy, antropolodzy i historycy z IPN przy wsparciu finansowym Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Mieli do dyspozycji specjalne urządzenie wykrywające czy ziemia pod powierzchnią została dawniej naruszona, co znacznie ułatwiło badania. A był na nie już najwyższy czas, ponieważ o miejscu tym – w związku z siedzibami gestapo i UB – narosło wiele czarnych legend.

- Podczas badań udało nam się uchwycić pewne fazy w dziejach tego miejsca: od szkoły żydowskiej, przez gmach gestapo do siedziby UB. Znaleźliśmy przedmioty, które teraz zostaną poddane analizie. Są to m.in. książki, maszynopisy, rękopisy oraz naczynia z czasów wojny z terenu Protektoratu Czech i Moraw. Dotarliśmy też do instalacji hydrotechnicznej, najpewniej poniemieckiej – mówi dr Olgierd Ławrynowicz z Instytutu Archeologicznego Uniwersytetu Łódzkiego.

Jak nas poinformował Mateusz Słonecki, rzecznik Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, razem z badaniami archeologicznymi były prowadzone wywiady z żyjącymi świadkami tamtych wydarzeń. Chodzi zarówno o osoby przesłuchiwane przez gestapo i bezpiekę, jak i o pobliskich mieszkańców. Do tej pory etnolodzy przeprowadzili prawie 30 takich wywiadów.

Stojący pośrodku alei budynek modernistyczny wybudowano tuż przed II wojną światową jako siedzibę gimnazjum męskiego Towarzystwa Szkół Żydowskich. Z planów tych nic nie wyszło, gdyż wybuchła wojna, do Łodzi weszli Niemcy i budynek szkolny zamienili na siedzibę gestapo, którego lokalnym szefem został Gerhard Flesch. W piwnicach urządzono areszt, po sąsiedzku garaże i magazyny, zaś w pobliskich domach zamieszkali gestapowcy. Wjazd na ul. Anstadta z obu stron został zamknięty.

W siedzibie gestapo byli więzieni, przesłuchiwani i torturowani tak znani bohaterowie walki podziemnej, jak Jan Lipszyc - „Anatol” z Armii Krajowej biorący udział w słynnej operacji dezinformacyjnej na terenach III Rzeszy znanej jako Akcja N, a także pobity na śmierć historyk Zygmunt Lorentz działający na niwie kultury z polecenia Delegatury Rządu RP na Kraj.

19 stycznia 1945 roku do Łodzi wkroczyła Armia Czerwona, a zaraz za nią osławiony Mieczysław Moczar, który ze swymi ubekami zajął wspomniany budynek szkolny pod siedzibę UB. W jej ponurach murach był katowany słynny żołnierz niezłomny, kapitan Stanisław - „Warszyc”, dowódca Konspiracyjnego Wojska Polskiego, który został zgładzony, a jego szczątki wciąż są poszukiwane. Zginął tam też Zbigniew Zakrzewski - „Bryła”, szef wywiadu zrzeszenia Wolność i Niezawisłość.

Ponadto w piwnicy gmachu stracono dwóch... funkcjonariuszy UB, którzy współpracowali z podziemiem antykomunistycznym. Byli to: Czesław Stachura mający kontakt z WiN oraz Stanisław Malicki przekazujący tajne materiały cichociemnemu, majorowi Adamowi Trybusowi - „Gajowi”.

polecane: Wyniki wyborów parlamentarnych 2019

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 2

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość

Nie niezłomny, a przeklęty.

r
rowerkiem

ciekawe, odkrywać więcej

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3