HARNAM przed MAZOWSZEM

Artykuł sponsorowany Biuro Poselskie Posła Włodzimierza Tomaszewskiego
Piotrkowska 282a. Druga siedziba Zespołu w Białej Fabryce to świetne warunki, choć po 14 latach - potrzeba modernizacji ogrzewania i nowych kotar.
Piotrkowska 282a. Druga siedziba Zespołu w Białej Fabryce to świetne warunki, choć po 14 latach - potrzeba modernizacji ogrzewania i nowych kotar. fot. Archiwum
Udostępnij:

Włodzimierz Tomaszewski
Poseł na Sejm RP

HARNAM przed MAZOWSZEM

Na 75-lecie trzeba dążyć do współprowadzenia Zespołu Tańca Ludowego HARNAM im. Jadwigi Hryniewieckiej przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Samorząd Województwa Łódzkiego

Poniższy materiał został przekazany Wicepremierowi Piotrowi Glińskiemu 11 maja 2022 r.

Protoplasta

Zespół Harnam jest praźródłem powstających po wojnie Mazowsza i Śląska. Powstał w 1947 roku w Łodzi przy okazji pobytu Teatru Wojska Polskiego pod kierownictwem Leona Schillera i współpracującą z nim gwiazdą sztuki tańca Jadwigą Hryniewiecką (wtedy byli współautorami słynnej łódzkiej inscenizacji „Krakowiaków i Górali”). Korzenie Harnama sięgają głębiej niż przypadające obecnie 75-lecie.

Taniec udramatyzowany

Wpisuje się w tradycje sztuki inscenizacji wyłaniającej się z Wielkiej Reformy Teatru na przełomie XIX i XX wieku. W Polsce w ten proces reformy symbolizują Juliusz Osterwa z Redutą - teatrem – laboratorium, związany także z Redutą Leon Schiller – i współpracująca z nimi Jadwiga Hryniewiecka, którą krytyka określała jako największy talent tańca wyzwolonego, (jako ducha reformatorskiego Teatru Wielkiego w Warszawie - którego była baletmistrzem i solistką - oraz warszawskiej szkoły baletowej). O jej wybitnej osobowości – jako artystki sztuki scenicznej świadczy fakt objęcia w Reducie w wieku 22 lat funkcji kierownika działu plastyki scenicznej, bardzo szeroko postrzeganej w kategoriach tańca i ruchu scenicznego, jako krwiobiegu sztuki scenicznej. Hryniewiecka prezentuje także własne recitale taneczne, do których akompaniował jej m.in. Tadeusz Sygietyński. W repertuarze ma taniec ludowy i charakterystyczny. Od 1933 r. prowadziła też w Warszawie własną szkołę.

Od Biedermanna

Wraz z wymienioną inscenizacją „Cudu mniemanego, czyli Krakowiaków i Górali” z 1946 roku, rodził się nad Łódką w fabryce Biedermanna (nazywanej wtedy Państwowym Zakładem Przemysłu Bawełnianego nr 8 a później ZPB im. Harnama przy ul. Kilińskiego 2) Zespół Harnam, co przypada na 1947 r. Od samego początku, stał się wybitną marką i instytucją artystyczną i nigdy nie dał sobie nadać radzieckiej formy „zespołu pieśni i tańca”. HARNAM, to Zespół Tańca Ludowego.

Miłośnicy zawodowcy

Patron łódzkiej Szkoły Baletowej Feliks Parnell w 1957 r. w ramach 10 – lecia Zespołu pisał: „mamy do czynienia z amatorami lepiej tańczącymi od niektórych zawodowców, to sprawa wyjątkowa. … Harnamowcy mają w tańcu serce”. W 1962 r. Harnam występował w Brukseli w Palais des Beaux-Arts razem z Zespołem Béjarta, jak równy z równym. W 1963 r. w Paryżu wychwalał Harnama słynny Serge Lifar (choć 28 lat wcześniej - kiedy Hryniewiecka była baletmistrzem Opery Warszawskiej - spoliczkowany przez kierownika baletu tej Opery Jana Cieplińskiego, za lekceważące traktowanie polskich artystów). W 1974 r. jury Wszechzwiązkowego Festiwalu Zespołów Tanecznych w Kiszyniowie, pracujące pod kierunkiem prof. GITIS N.I. Eliasza przyznało Jadwidze Hryniewieckiej specjalny dyplom (wcześniej nie przewidywany) za mistrzostwo choreograficzne – oczywiście wraz z pierwszą nagrodą dla Zespołu HARNAM. To miara wyjątkowości postrzeganej na zachodzie i wschodzie.

Mazowsze, Śląsk ….

Mało kto wie, że nie tylko pierwszy był Harnam, ale że taneczne Mazowsze (jako Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca) rodziło się dzięki Hryniewieckiej i jej uczniom. Tadeusz Sygietyński zabiegał o jej zaangażowanie. W 1949 r. zawiozła tam grupę młodzieży właśnie z Harnama. Zostali solistami i pedagogami. Uczeń Hryniewieckiej z Zespołu Centralnej Rady Związków Zawodowych Skolimów Witold Zapała przez długie lata był choreografem Mazowsza. Wyraziste – kontrastujące ujęcie przez Hryniewiecką oberka i kujawiaka do dziś wybija się w jego repertuarze. W 1953 roku powstał Zespół Śląsk. Muzyczny twórca „Śląska” Stanisław Hadyna, jako choreografa zatrudnił koleżankę Hryniewieckiej - Elwirę Kamińską, która specjalizowała się w tańcach południa Polski. Do dziś oberki i kujawiaki Hryniewieckiej oraz krakowiaki i tańce góralskie Kamińskiej, to niezrównany mistrzowski kanon polskich tańców. Do Śląska i Mazowsza trafiali w kolejnych latach tancerze z Harnama. Z Harnama wyrastali też soliści opery, Zespołu Wojska Polskiego, aktorzy. Niektórzy zakładali swoje zespoły.

Instytucja

Do końca lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku Zespół Harnam był instytucją kultury w Fabryce Harnama. Do końca lat siedemdziesiątych drugim fundamentem utrzymania Zespołu był Zarząd Główny Związku Zawodowego Włókniarzy. (Kierownikami Zespołu byli: Maria Szkudlarek z domu Nowicka i Andrzej Klinowski.) Wraz ze zmianą ustrojową i upadkiem fabryki, podstawą organizacyjną stała się ustanowiona w 1991 r. Fundacja Kulturalna „Harnam”. Wtedy udało mi się włączyć Miasto w stałe wsparcie finansowe Zespołu (z coroczną dotacją na poziomie 400 tys. zł). W 2008 r. Zespół otrzymał od Miasta nową przygotowaną do jego potrzeb siedzibę w części fabryki Geyera (Białej Fabryki) przy stawie na Jasieniu - przy ul. Piotrkowskiej 282a. i stał się częścią Teatru Arlekin z przekazywaną coroczną dotacją 600 tys. zł. W połowie 2017 r. Harnam stał się organizacyjnie częścią Poleskiego Ośrodka Sztuki (POS), a z końcem 2021 r. częścią Miejskiej Strefy Kultury.

Repertuar i wzór

Zasób repertuarowy Harnama jest wzorcem twórczości w zakresie tańca narodowego i ludowego. Jadwiga Hryniewiecka pozostawiła w Harnamie 55 najlepszych swoich choreografii, stanowiących o jego wyjątkowości. Ten dorobek trzeba udokumentować i przedstawić w profesjonalnym wydaniu, jako cel wykonawczy dla kolejnych pokoleń. Doskonale to rozumieją i potrafią zrealizować osoby kierujące zespołem: Maria Kuśnierz, Łukasz Skonieczny oraz dyr. POS Aleksandra Podębska.

Partnerstwo w prowadzeniu

Trzeba zrobić wszystko by ta wyjątkowość wyznaczała partnerstwo współprowadzenia zarówno z poziomu miejskiego, regionalnego i krajowego: doprowadzić do umowy partnerskiej między Miastem (które będzie działało poprzez Miejską Strefą Kultury) a Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego o współprowadzeniu Miejskiej Strefy Kultury w części dotyczącej Zespołu Tańca Ludowego Harnam. Analogicznie należy dążyć do umowy wspierającej Harnam ze strony Samorządu Województwa. Każda ze stron wyznaczając swoją partycypację w finasowaniu Harnama powinna gwarantować rzeczywiste przeznaczenie środków na Jego potrzeby. Miasto, tę kwotę która była wyznaczona dodatkową dotacją dla Arlekina od 2008 r., czyli 600 tys. zł. Region 200 tys. zł. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 400 tys. zł. Te środki powinny służyć większej profesjonalizacji w wykorzystaniu repertuaru Harnama i jego dalszemu wzbogacaniu, co stworzy twórczą konkurencję dla Mazowsza i Śląska.

Premier Gliński pomaga

Przy powstawaniu powiatów i samorządów województw w 1998 r. Ministerstwo Kultury nie dostrzegało potrzeby nadania Zespołom Mazowsze i Śląsk charakteru instytucji narodowych. Choć od czasu AWS-u czyniłem takie zabiegi, dopiero Wicepremier Piotr Gliński doprowadził do ich współprowadzenia przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Teraz jeszcze na końcu zabiegam o tych, którzy byli na początku, czyli o Harnam.

Włodzimierz Tomaszewski

jest wychowankiem Jadwigi Hryniewieckiej. Pracował w Harnamie i Mazowszu. Autor pierwszej biografii artystki i prac z zakresu sztuki tańca. Por. „Taneczna miłość Jadwigi Hryniewieckiej” [w:] Jadwiga Hryniewiecka, Pięć tańców polskich, Warszawa 1990, ss. 3-29; „Człowiek tańczący”, Warszawa 1990. Jako sekretarz Miasta i wiceprezydent Łodzi od 1990 r. tworzył materialne podstawy funkcjonowania Zespołu. Jako poseł zabiega o współprowadzenie Harnama przez Ministra Kultury oraz samorząd województwa.

Koncert jubileuszowy ma odbyć się 18 czerwca 2022 r. w Tetrze Muzycznym w Łodzi o godz. 18.

Bilety do nabycia w siedzibie Zespołu przy ul Piotrkowskiej 282a.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!
Więcej informacji na stronie głównej Dziennik Łódzki
Dodaj ogłoszenie