Kalendarium Łodzi 1945-1989. Od stalinizmu, przez małą...

    Kalendarium Łodzi 1945-1989. Od stalinizmu, przez małą stabilizację, do wyborów 1989

    Anna Gronczewska

    Dziennik Łódzki

    Aktualizacja:

    Dziennik Łódzki

    Skończyła się II wojna światowa. Łodzianie zaczynają na nowo życie. Miasto przez pewien czas pełni rolę nieformalnej stolicy kraju, zjeżdżają tu znani artyści, intelektualiści, naukowcy, tworzą się nowe instytucje. Łodzianie zaczynają żyć codziennością w nowym ustroju...
    Łódź po zakończeniu II wojny światowej była nieformalną stolicą Polski

    Łódź po zakończeniu II wojny światowej była nieformalną stolicą Polski ©fot. archiwum Muzeum Tradycji Niepodległościowych

    Rok 1945 rozpoczął nowe czasy w mieście. Po okupacyjnym koszmarze życie wraca do normy. 30 stycznia łodzianie słyszą pierwszą, powojenną audycję Radia Łódź, które działa początkowo przy al. Kościuszki 108. 1 lutego ukazuje się pierwszy, powojenny numer "Dziennika Łódzkiego". Po 10 dniach jego wydawanie zostaje zawieszone. Gazeta ponownie ukazuje się 6 lipca 1945 toku.

    Natomiast na początku lutego rozpoczyna się stopniowy rozruch łódzkiej elektrowni. 4 lutego obowiązki tymczasowego prezydenta Łodzi obejmuje generał Kazimierz Witaszewski, nazywany potem "generałem gazrurką". Dzień później zaczynają się zapisy do szkół średnich na terenie Łodzi, Pabianic i Zgierza.
    W lutym powstaje też Tymczasowy Komitet Żydowski, z czasem przemianowany na Wojewódzki Komitet Żydowski. Do końca roku 1945 w Łodzi zarejestrowanych jest około 27 tys. osób pochodzenia żydowskiego.

    Jednak radość z wyzwolenia zostanie zakłócona już na początku kwietnia 1945 roku. - W kilkudziesięciu zakładach pracy Łodzi trwają strajki pracowników domagających się podwyżek, lepszej aprowizacji oraz tańszej komunikacji publicznej - czytamy w "Najdłuższym pół wieku. Kalendarium Łodzi 1939-1989" wydanym przez łódzki oddział IPN. - Akcje strajkowe będą ponawiane do sierpnia 1945 roku.

    W Łodzi rozpoczynają się kursy w przeniesionej tu z Lublina Centralnej Szkole PPR. Mieści się ona w dawnym gimnazjum niemieckim przy al. Kościuszki 65. Ale już w maju do życia powołane zostają Uniwersytet Łódzki i Politechnika Łódzka. Pierwszy rektorem UŁ zostaje prof. Tadeusz Kotarbiński, a PŁ - prof. Bohdan Stefanowski. We wrześniu realizowane jest postanowienie o amnestii. Ujawnia się około 500 żołnierzy AK i Narodowych Sił Zbrojnych. A 22 tysiące łodzian próbuje szukać szczęścia na Ziemiach Odzyskanych. 18 listopada następuje uroczyste odsłonięcie w Parku im. Poniatowskiego pomnika ku czci poległych żołnierzy Armii Czerwonej. 5 grudnia zamordowany został Bolesław Ściborek, działacz PSL i poseł do Krajowej Rady Narodowej. O zabójstwo oskarżone jest podziemie antykomunistyczne.

    - Po latach okazało się, że zabójcą jest zazdrosny mąż, który zabił go we własnym mieszkaniu przy ul. Przejazd 30 - czytamy w "Kalendarium Łodzi". Kilkanaście dni później całe miasto mówi o innym zabójstwie: studentki stomatologii Marii Tyrankiewiczówny. W mieście rozchodzi się pogłoska, że zamordowali ją radzieccy żołnierze.

    1 stycznia 1946 roku przy al. Kościuszki 1 zostaje otwarty pierwszy w mieście Urząd Stanu Cywilnego. 11 lutego kilku działaczy z Korpusu Obrony Narodowej pod dowództwem Władysława Stanilewicza wysadza pomnik w Parku im. Poniatowskiego. W kwietniu zostaje otwarta średnia szkoła prawnicza. Zgłasza się około 150 kandydatów na prokuratorów. Nauka w szkole trwa pół roku. 3 maja maja dochodzi do starć demonstrującej młodzieży z wojskiem i milicją. Około 130 osób zostaje zatrzymanych, a 40 doznaje poważnych obrażeń. 23 maja w łódzkich fabrykach zaczyna się kolejna fala strajków. Robotnicy domagają się podwyżek i zrównania ich płac ze średnią krajową. Strajki trwają do lipca. Władza częściowo ulega żądaniom, ale jednocześnie zmusza robotników do wstępowania w szeregi PPR.

    28 października dochodzi do największej katastrofy kolejowej w dziejach Łodzi. Na stojący na Dworcu Kaliskim na niewłaściwym torze pociąg osobowy najeżdża ekspres z Wrocławia. Ginie 21 osób, z czego 14 na miejscu. 17 grudnia Wojskowy Sąd Rejonowy w Łodzi skazuje na karę śmierci Stanisława Sojczyńskiego "Warszyca" i jego żołnierzy. Trzy dni później Watykan przyjmuje rezygnację z urzędu biskupa Włodzimierza Jasińskiego. Jego miejsce zajmuje ks. bp Michał Klepacz.

    30 kwietnia 1947 roku rusza proces Hansa Biebowa, który zarządzał Litzmannstadt Ghetto. Zostaje skazany na karę śmierci. Do Łodzi przyjeżdża z Zachodu żołnierz AK i więzień Pawiaka, Michał Słomczyński. W czerwcu ukazuje się jego pierwsza książka. Po latach wiele osób przeczyta jego kryminały wydawane pod pseudonimem Joe Alex. 1 września ma miejsce ważne wydarzenie. Przy ul. Piotrkowskiej 100 zostaje otwarty pierwszy w Polsce Spółdzielczy Dom Towarowy.
    1 3 »

    Czytaj treści premium w Dzienniku Łódzkim Plus

    Nielimitowany dostęp do wszystkich treści, bez inwazyjnych reklam.

    Komentarze

    Dodajesz komentarz jako: Gość

    Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

    Liczba znaków do wpisania:

    zaloguj się

    Najnowsze wiadomości

    Zobacz więcej

    Najczęściej czytane

    Polecamy

    Wideo