Łódź w czasie okupacji

    Łódź w czasie okupacji

    Anna Gronczewska

    Dziennik Łódzki

    Aktualizacja:

    Dziennik Łódzki

    Ulica Piotrkowska podczas okupacji hitlerowskiej

    Ulica Piotrkowska podczas okupacji hitlerowskiej ©Zbiory Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi

    Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, Oddział Radogoszcz, otworzyło wystawę "Łódź i Ziemia Łódzka w latach wojny i okupacji 1939-1945". Oglądając ją można przekonać się, jak ciężkie było życie łodzian w czasie okupacji... Na ścianie wisi plakat, który pojawił się na łódzkich ulicach, ogłaszający 31 sierpnia 1939 roku powszechną mobilizację.
    Ulica Piotrkowska podczas okupacji hitlerowskiej

    Ulica Piotrkowska podczas okupacji hitlerowskiej ©Zbiory Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi

    - Pierwotnie mobilizacja miała być ogłoszona kilka dni wcześniej, ale po interwencji Francji i Anglii jej datę ustalono na 31 sierpnia - wyjaśnia Andrzej Rukowiecki, jeden z głównych organizatorów wystawy. - Przez to kilkaset tysięcy polskich żołnierzy nie zdążyło dołączyć do swoich jednostek.

    4 września Jan Kwapiński, prezydent Łodzi, zaproponował, by łodzianie budowali wokół Łodzi okopy. Wojsko nie wyraziło na to zgody.
    Nie planowano bowiem obrony Łodzi... Jednocześnie przygotowywano się na atak Niemców, kopiąc w mieście rowy przeciwlotnicze. M.in. na Placu Wolności. Zachował się zapis z dziennika młodej, nieznanej łodzianki: "Miasta kopią rowy przeciwlotnicze, do kopania zgłaszają się ochotnie wszyscy mieszkańcy, biedni, bogaci, dzieci, kobiety. Fabrykant kopie z robotnikiem, obok nich kopie żebrak, doktor i dozorca, kucharka, uczennica, dama z kabaretu, aktor, komunista i rezerwista, Rowy stały się miejscem randes vous i flirtów".

    Kiedy Niemcy zaatakowali Łódź, jej mieszkańcy usłyszeli przez radio rozkaz pułkownika Romana Umiastowskiego, szefa propagandy naczelnego dowództwa, nakazujący ludności ewakuację na wschód. W tamtą stronę przesuwały się też polskie wojska. To spowodowało, że na łódzkich ulicach powstał ogromny chaos.

    We wrześniu 1939 roku Łódź została zbombardowana. Bomby spadły na stację Łódź-Widzew, gazownię, elektrownię, ulice Mickiewicza, Kopernika i Karolewską. A także lotnisko Lublinek. Po raz drugi zbombardowano miasto i Lublinek 5 września. Lotnisko zostało kompletnie zniszczone.

    W nocy z 5 na 6 września Łódź opuszczają jej władze. 6 września władze w mieście obejmuje Komitet Obywatelski Na jego czele stanął ks. biskup Kazimierz Tomczak, sufragan diecezji łódzkiej.
    Komitet liczył 16 członków. Jednym z głównych organizatorów komitetu był Zygmunt Lorentz, nauczyciel historii m.in. w gimnazjum im. Piłsudskiego, potem organizator tajnego nauczania w Łodzi, zamordowany przez Niemców.

    8 września wieczorem w Łodzi pojawiają się wojska niemieckie. Następnego dnia Komitet Obywatelski wzywa łodzian, by zachowali spokój podczas wkraczania wojsk niemieckich. Niestety, nie powtórzył się scenariusz z czasów pierwszej wojny światowej. Liczono bowiem, że Niemcy będą się zachowywać tak, jak podczas okupacji miasta w czasie pierwszej wojny światowej. Komitet Obywatelski nie był im do niczego potrzebny. Przez pewien czas mógł tylko prowadzić działalność opiekuńczą. Jego członkowie, m.in. biskup Tomczak, zostali aresztowani.

    W ciągu swoich krótkich rządów Komitet Obywatelski wydaje bony pieniężne o nominałach 50 gr, 1, 2 i 5 złotych. Dzięki nim można dokonać wypłat i udzielać pożyczek.

    - Przez krótki czas w Łodzi obowiązywały nawet trzy waluty: bony, złoty i marka niemiecka - wyjaśnia Andrzej Rukowiecki.

    9 listopada, w 16. rocznicę nieudanego puczu w Monachium, Łódź zostaje wcielona do III Rzeszy. Staje się częścią Kraju Warty, który ma być wzorcową, niemiecką prowincją. Miała tu dominować ideologia nazizmu, a Łódź stać się miastem, w którym dominuje kultura niemiecka.

    11 listopada Niemcy wysadzają pomnik Tadeusza Kościuszki. Prasa niemiecka pisała: "Wysadziliśmy ten pomnik, by Polacy wiedzieli, że od dziś są sługami narodu niemieckiego".

    Z czasem ten los spotka wszystkie łódzkie pomniki. Zmieniono granice miasta. W jego skład włączono: Retkinię, Rudę, Sikawę, Stoki, Rogi, Zarzew, Olechów, Chojny, Rokicie, Radogoszcz, Żabieniec, Teofilów, w części Wiskitno, Starową Górę, Łagiewniki. Powierzchnia Łodzi zwiększa się z 58 kilometrów kwadratowych do 226,66 km kwadratowych. Tak więc miasto staje się prawie pięciokrotnie większe. Liczba jego mieszkańców zwiększa się z blisko 400 tys. do 788 tys. Z czego 55,6 procent stanowią Polacy, 29 procent - Żydzi, a 14,8 procent - Niemcy.
    1 »

    Czytaj treści premium w Dzienniku Łódzkim Plus

    Nielimitowany dostęp do wszystkich treści, bez inwazyjnych reklam.

    Komentarze

    Dodajesz komentarz jako: Gość

    Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

    Liczba znaków do wpisania:

    zaloguj się

    Polecamy

    Menedżer Roku 2018

    Menedżer Roku 2018

    Najlepsze prezenty dla kobiety na urodziny i imieniny

    Najlepsze prezenty dla kobiety na urodziny i imieniny

    Szamanie na ekranie - nowy program kulinarny

    Szamanie na ekranie - nowy program kulinarny