"Mama", czyli dlaczego Xavier Dolan dostał tytuł największego hipstera kina

Lucjan StrzygaZaktualizowano 
Anne Dorval
Anne Dorval Materiały prasowe
To proste: Kanadyjczyk spełnia wszelkie kryteria bycia filmowym guru dla młodych, modnych i bogatych. Jego najnowszy film - "Mama" - pokazuje, że własne traumy i zblazowanie można skutecznie przenieść na ekran.

Oczym jest "Mama"? O trudnych relacjach na linii matka - syn, relacjach wzajemnie obciążających, dusznych i krzywdzących. Ona jest mądra, ale jednocześnie zaborcza i wymagająca i aż kipi w niej macierzyńska chęć zbawienia syna. On stara się od niej uwolnić, ale od początku wiadomo, że mu się nie uda. Ma dopiero 16 lat, jest agresywny, jeździ na deskorolce i postrzega świat jak wideoklip.

Słowem, schemat, jaki można oglądać w tysiącach filmów. Psychologiczny banał ciągnący się przez dwie i pół godziny.

Co zatem sprawia, że "Mamę" okrzyknięto filmem genialnym i rewolucjonizującym współczesne kino? To o nim dyskutują krytycy na filmowych festiwalach, brodaci hipsterzy w modnych knajpach, uniwersyteccy intelektualiści nad kubkiem latte. Odpowiedzi trzeba szukać u dwóch źródeł: pierwsze to Dolanowska filozofia kręcenia filmów, drugie - on sam.

Zacznijmy od tego, że "Mama" podana jest w sosie politycznej poprawności. Filmowa matka jest ekstrawertyczką, która nie może się pogodzić z tradycyjną moralnością. Wychowuje, a raczej próbuje wychowywać syna, ale to tylko pretekst, bo jeszcze większe problemy niż z nim ma z samą sobą. Pokazując matkę uwikłaną w wojenkę z synem, Dolan sprytnie podsuwa nam własne autobiograficzne obsesje i domagające się przezwyciężenia tabu. Nie bez powodu do bliskiej kazirodztwa relacji matka - syn dokooptowuje sąsiadkę. Sąsiadka jest autystyczna, a zatem spełnia wymogi dyskryminowanej przez społeczeństwo ofiary.

Syn z kolei ma ADHD, czyli odstaje od reszty nadpobudliwością, sprawiającą, że trudno skupić na nim wzrok. W ogóle trudno się zorientować, co właściwie siedzi mu w głowie, bo jego życie to huśtawka między miłością a nienawiścią. Brak tu stałych wartości, chyba że za taką uznamy wyjątkowo nieprzychylny stosunek do otaczającego go świata. "Od matki nigdy nie można się uwolnić, nie można jej w sobie zabić" - mówi Dolan językiem Freuda, popkulturowym kodem językowym natychmiast rozpoznawalnym przez pokolenia kampu. Te słowa nic tak naprawdę nie znaczą, ale doskonale nadają się do wielogodzinnych wiwisekcji przy kawiarnianym stoliku.

Emocjonalno-fizyczna szamotanina matki i syna trwa na ekranie blisko 140 min. Warto zwrócić więc uwagę na jej formalną stronę.

Dolan pokazuje nam świat w postaci kolorowych klisz, wychodząc ze słusznego założenia, że pokolenia komiksu podchwyci taki sposób narracji. Jest kolorowo, szybko, bez patosu i zbędnej refleksji. Od strony technicznej też jest ciekawie: film nakręcony jest w formacie 4x4, a cała opowieść mieści się w "kwadracie" na środku ekranu. "Mamę" poprzedza prolog w postaci plansz, z których dowiadujemy się, że akcja rozgrywa się w Quebecu, gdzieś w niedalekiej przyszłości, a kanadyjski rząd wprowadził właśnie w życie ustawę, na mocy której zagrażające zdrowiu bądź życiu bliskich dziecko może trafić pod dożywotnią kuratelę państwa. Ta wiadomość przez cały czas ciąży nad bohaterami niczym miecz Damoklesa. Muzycznym tłem jest piosenka "Blue" zespołu Eiffel 65, postmodernistycznie zmiksowana z evergreenami Celine Dion, Andrei Bocellego i Dido.

Takie nagromadzenie modnych wątków, skojarzeń, tropów i symboli charakterystyczne jest właściwie dla całej filmowej twórczości Dolana. Ma dopiero 25 lat, a na koncie już pięć uznanych za przełomowe filmów. Przeskoczył do reżyserowania niejako naturalnie, z planu filmowego - występował przed kamerą już jako dziecko. Wszystkie jego reżyserskie dokonania są o tym samym, można nawet powiedzieć, że kręci wciąż ten sam film, opowiadający o traumach i kompleksach wyniesionych z rodzinnego domu.
Dlaczego jednak to on trafił na hipsterski piedestał? Najkrócej mówiąc - było na niego zapotrzebowanie. Gdyby nie Dolan, dalej zachwycano by się Almodóvarem, Fassbinderem czy Ozonem. Dolan ma nad nimi przewagę - jest młodszy, lepiej ubrany, bardziej pewny siebie, skuteczniej artykułuje potrzeby, nie kryje się ze swoim homoseksualizmem i niechęcią do konserwatywnych bliźnich. Jego filmy są o nim samym, dzięki czemu unika Dolan trudnego metodologicznie problemu rozdzielenia tego co prywatne i zawodowe. Można powiedzieć, że jego życie i kariera są tym samym.

Można się spierać o to, czy ten ekshibicjonistyczny Dolanowski styl odzwierciedla jego naturę, czy to tylko poza mająca przysporzyć mu popularności w opiniotwórczych środowiskach. Ale tak naprawdę nie ma to żadnego znaczenia. Dolan już dawno przestał być tylko dobrze zarabiajacym reżyserem, dziś to aktywista realizujący światopoglądową misję. On sam nieraz mówi w wywiadach, że daleko mu do prób "przebudowania tradycyjnego społeczeństwa", ale jednocześnie aktywnie wspiera prawa mniejszości, głównie seksualnych, ale też każdych innych. Jako Kanadyjczyk bronił już zagrożonych gatunków zwierząt, chronił lasy przed wycinką, protestował przeciw ograniczaniu praw Indian.

Narzędziem jest dla niego kino. Każdy jego film to manifest seksualnych pragnień. Niemal w każdym jednym z dominujących wątków jest homoseksualizm. Począwszy od "Zabiłem moją matkę" z 2009 r., Dolan udowadnia, że kino nie może być obojętne wobec obyczajowych wyzwań. To nic innego jak realizacja klasycznego lewicowego postulatu wprzęgnięcia kina w walkę o przełamywanie kolejnych kulturowych tabu.

Dziś Dolan to gwiazda, którą przyjmuje się na prestiżowych festiwalach filmowych owacjami na stojąco. Gdy dwa lata temu pokazał w Cannes "Laurence Anyways", rzecz o mężczyźnie, który najbardziej marzy o staniu się kobietą, oficjalnie uznano go za przyszłość kina. I nią jest, przynajmniej do czasu, gdy kawiarnianym krytykom znudzi się jego przewidywalność i kręcenie się wokół freudowskich obsesji. Wtedy trzeba będzie szybko poszukać innego Dolana.

Wideo

Materiał oryginalny: "Mama", czyli dlaczego Xavier Dolan dostał tytuł największego hipstera kina - Polska Times

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 10

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

A
Anna , mama Stevopodobnego

Autyzm, Asperger. ADHD i troche zaburzen osobowosci, takie dzieciaki zyja obok nas, a tak wyglada zycie z takim dzieckiem.

B
Baja

Co to za okropna recenzja :/ Rzucane diagnozy są błędne i krótkie. Czyta się to okropnie

s
syn

Dla wielu facetów, nawet po 50-tce matka bywa wciąż "nie przerobionym" i ważnym punktem odniesienia. Dolan "wałkuje" temat w trzech filmach, które widziałem i za każdym razem robi to nieco inaczej. Zmieniając konteksty ustawia pełnię, którą ma zamiar domknąć w przyszłości i czuję, że to zrobi, zrobi pożegnanie z matką. Co do autora antydolanowskiej teologii... jak rozumiem, że boli go uroda, młody wiek, talent i orientacja seksualna Xaviera. Wyczuwam, że boli go coś jeszcze, o czym nie pisze. Dolan wyzwala kino kanadyjskie z pętów panklerykalizmu i nachalnego uniwersalizmu wartości chrześcijańskich. Podsuwa w zamian tygiel, w którym każdy może poszukać kawałka siebie, odwołać się do własnego sumienia i przedyskutować traumy, choćby w kawiarni.

K
K.

Pan Lucjan Strzyga nie powinien pisać więcej recenzji filmowych!!!!!!!!!!!!!!!!

Z
Zdegustowana

Zobaczmy, czego możemy dowiedzieć się z tego artykułu o jego bohaterze, panu Dolanie - że jest on homoseksualistą, walczy o prawa Indian, jego filmy mają podobną tematykę, są szeroko komentowane i pozytywnie oceniane. To wszystko nie wygląda mi na wady, a jednak Autor postanowił z jakiegoś powodu wyłożyć te informacje tonem pogardliwym i lekceważącym, jasno pokazując swój stosunek do tego reżysera. Rozumiem, każdy może mieć swoje stanowisko, ale 1) Nie wydaję mi się, żeby artykuły o charakterze biograficznym (jeśli taki miał on być) były miejscem na tego typu subiektywne wynurzenia a 2) Jeśli Autor miał ma celu zrazić czytelników (co jest, moim zdaniem, lekko nieprofesjonalne z jego strony) , i przy okazji obrazić hipsterów, których również nie lubi (Dlaczego? Nie wiadomo.) to powinien swoje zastrzeżenia poprzeć stosownymi argumentami! Zamiast tego dostaliśmy garść faktów i recenzję najnowszego filmu (i to wcale nie tak strasznie zniechęcającą) . A gdy tylko tekst zaczynał się ocierać o racjonalne argumenty (np. uwagi o sposobie krecenia filmu) , to Autor niespodziewanie wpływał na morze sarkazmu i ironii, co kompletnie mąciło obraz i psuło cały efekt, sprawiając, że Autor wydawał się na coś obrażony, ale tak w zasadzie nie wiadomo, na co. Nie widziałam żadnego filmu tego pana, więc co do prawdziwości treści wypowiedzieć się nie mogę, ale wiem jedno - w przekazie i w pomyśle na ten artykuł coś poszło nie tak. I, cokolwiek autor chciał nim osiągnąć, również nie wypaliło.

n
nm

Po przeczytaniu tego artykułu zbiera mi się na wymioty. Film 'Mama' zrobił na mnie takie wrażenie, że myślałam o nim i słuchałam soundtracku przez trzy następne dni. Nie rozumiem skąd tak negatywne podejście do Dolana, z tego tekstu zapamiętałam jedynie tyle, że według autora jest on cwaniaczkiem, który sprzedaje swoją orientację seksualną, swoje przeżycia. Autorze tego tekstu, istnieje coś takiego jak wyrażanie siebie. Nawet to, że działa na rzecz środowiska jest tutaj przedstawione jako działanie marketingowe. 'Mama' to najlepszy film jaki widziałam od paru lat. Ma w sobie energię Woody'ego Allena. Niełatwo jest stworzyć taki obraz. Jak dla mnie Dolan jest mega autentyczny, wrażliwy, utalentowany.

D
D.I.E

Wydaje mi się, że Pan/Pani, który pisał ten artykuł nie wie czym jest obiektywność. Całkowite nastawienie na krytykę Dolana sprawia, że autor wyraża wszystko co negatywne ignorując całkowicie dobre strony reżysera i jego filmów. Sam artykuł jest tragiczny. Czyta się wolno i z niesmakiem. Pisanie recenzji nie polega tylko na mieszaniu ludzi, którzy kręcili film z błotem. Zachowując surowość trzeba być obiektywnym i napisać co jest złe, a co dobre. Tytuł komentarza wyraża moje zdanie na temat całego artykułu.

e
em

Mój pierwszy komentarz w necie w zyciu - słów nie trzeba - ten artykuł niestety sprawia ze chce się krzyczeć z bezsilności do takiego podejścia. Kto to publikuje ze na to natrafilam.

P
P.

Autorze artykułu: współczuję. Naprawdę. Jesteśmy z Tobą, będzie dobrze. Dziwię się jednak, że ktoś, dla kogo nawet coś tak podanego wprost jak "Od matki nigdy nie można się uwolnić, nie można jej w sobie zabić" nic nie znaczy (można się z tym zgadzać lub nie, ale żeby tak nic?) bierze się za jakiekolwiek dywagacje na temat filmów - bo nie świadczy to za dobrze o umiejętności przetwarzania informacji.

c
czytelniczka

Widze pewny rodzaj zakompleksienia w calym tym tekscie. Caly artykul od poczatku jest nastawiony na krytyke i zmieszanie Dolana z blotem. Bo on zle mysli, zle kreci, wszystko takie same. Jezeli dla autora wszystko jest takie same to radze zaglebic sie troche w pojecia psychologiczne i szerokorozumiane kulturoznawstwo. A jezeli to nie pomoze to zrezygnowalabym z pisania recenzji filmowych gdyz pana myslenie jest plytkie.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3