Naukowcy z UŁ współautorami odkrycia fotonów wysłanych 7 mld lat temu

Paweł Patora
Międzynarodowa grupa badawcza, z udziałem łódzkich astrofizyków, odkryła fotony wyemitowane przed siedmioma miliardami lat.

We wtorek (15 grudnia) w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Astrophysical Journal Letters” ukazał się artykuł podsumowujący wyniki tej ważnej obserwacji.

Astrofizycy od dawna badają tempo tworzenia gwiazd we wczesnym wszechświecie. Może to pomóc w wyjaśnieniu, kiedy w gwiazdach powstały ciężkie pierwiastki, z których zbudowane jest jądro Ziemi. Niedawno międzynarodowa grupa badawcza, w której uczestniczą astrofizycy z Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Łódzkiego, odkryła emisję fotonów gamma bardzo wysokich energii z odległej aktywnej galaktyki PKS 1441+25. Fotony gamma, oddziałując z promieniowaniem wczesnych gwiazd, pozwalają uzyskać informacje o tempie powstawania i momencie pojawiania się gwiazd we wszechświecie.

PKS 1441+25 to drugie, tak odległe źródło, w którym została odkryta energetyczna emisja. W sercu tej aktywnej galaktyki znajduje się czarna dziura o masie 70 milionów razy większej od Słońca, otoczona przez dysk gorącego gazu i pyłu.

Gaz zawarty w dysku spada w stronę czarnej dziury, przez co powoduje powstawanie dwóch symetrycznych strug materii, wystrzeliwanych w przeciwnych kierunkach z prędkością bliską prędkości światła. Jedna z tych strug skierowana jest w stronę Ziemi.

Odkrycie byłoby niemożliwe, gdyby nie obserwacje teleskopami MAGIC, umieszczonymi na wysokości 2200 m n.p.m. na wyspie kanaryjskiej La Palma. MAGIC to układ dwóch 17--metrowych teleskopów, które umożliwiają mierzenie promieniowania do kilkadziesiąt bilionów razy bardziej energetycznego niż światło widzialne. Projekt powstał w wyniku współpracy 160 badaczy z Niemiec, Hiszpanii, Włoch, Polski, Szwajcarii, Finlandii, Bułgarii, Chorwacji, Indii i Japonii.

Naukowcy z Katedry Astrofizyki Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej UŁ - prof. Włodzimierz Bednarek, dr hab. Andrzej Niedźwiecki, dr Julian Sitarek i dr hab. Dorota Sobczyńska biorą udział w projekcie MAGIC od chwili jego powstania, czyli od ponad dziesięciu lat.

- Co roku dwie osoby z naszego zespołu wyjeżdżają, aby pobrać dane do obsługi teleskopów - informuje dr Julian Sitarek. - Zajmujemy się zarówno przygotowaniem oprogramowania, jak i interpretacją fizyczną. Prof. Bednarek pracuje w komitecie lokacji czasu w projekcie (w ubiegłym roku był szefem tego komitetu), ja natomiast zajmuję się głównie koordynacją programu aktywnych galaktyk.

Najważniejsze wydarzenia minionego tygodnia w skrócie
7-13 grudnia 2015 r.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie