18+

Treść tylko dla pełnoletnich

Kolejna strona może zawierać treści nieodpowiednie dla osób niepełnoletnich. Jeśli chcesz do niej dotrzeć, wybierz niżej odpowiedni przycisk!

Rafał Kmita: Śmiejemy się z Żydami, nie z Żydów

Łukasz Kaczyński
Rafał Kmita
Rafał Kmita Krzysztof Szymczak
Z Rafałem Kmitą, scenarzystą i reżyserem najnowszej premiery w Teatrze Muzycznym w Łodzi, rozmawia Łukasz Kaczyński

"Jeszcze nie pora nam spać" i "Dość... dobry wyrób kabaretopodobny" to części pewnego tryptyku. Czy "Aj, waj, czyli historie z cynamonem" go zamyka?
"Aj, waj..." to coś całkiem innego. Wręcz odżegnuję się od określania go mianem widowiska kabaretowego. To spektakl teatralny naładowany muzyką i komizmem, ale na pewno nie jest kabaretem.

O swych spektaklach mówi Pan, że widz można je traktować jako formę terapii lub spowiedzi. Podobnie jest z "Aj, waj...?
Każda komedia czy satyra jest w pewnym sensie spowiedzią z grzechów, własnych lub cudzych. Ale ten spektakl jest specyficzny. "Jeszcze nie pora nam spać" to była ostra satyra, tutaj najważniejsza jest nostalgia. Będą sceny humorystyczne, ale chciałbym, aby ludzie wychodząc z teatru mieli kawałek serca rozgrzany sympatią dla tej dawnej kultury żydowskiej, jako czegoś niezwykłego. Pochwalę się, że jeden z ważnych recenzentów izraelskiego dziennika "Haaretz", Michael Handelsaltz, który widział ten spektakl w wersji kameralnej w krakowskim Teatrze STU, napisał, że my śmiejemy się z Żydami, nie z Żydów. To go zaskoczyło, bo jednak Polacy w Izraelu często traktowani są jako antysemici, z czym do końca trudno się zgodzić. Handelsaltz zauważył, że od strony tekstu i muzyki jest to pisane z olbrzymią miłością do tej kultury. O to mi chodziło, bo żydowski humor, muzyka i tradycje to coś szczególnego. I o odczuciu tej szczególności chciałem zrobić spektakl. Ale świat i kultura żydowska są tu podstawą dla treści bardzo uniwersalnych.

Trzy lata przygotowań do pracy nad scenariuszem to sporo czasu.
Z ręką na sercu powiem, że tyle to trwało. Uznałem, że ta kultura jest tak odrębna, że na każdym kroku można zrobić błąd i kogoś urazić, że wręcz ją studiowałem. Brałem lekcje języka jidysz, by samemu poczytać w tym alfabecie. Systematycznie stołowałem się w żydowskich knajpach na Kazimierzu, w "Klezmer hois" i "Arielu", by poczuć te smaki. Słuchałem mnóstwo muzyki żydów aszkenazyjskich i safardyjskich, ale główną inspiracją była literatura.

W 2006 roku "Aj, waj..." było prezentowane w Łodzi w ramach Letniej Sceny w Śródmiejskim Forum Kultury. Zdobyło wtedy nagrodę publiczności.
To było pierwsze "wydanie" tego spektaklu, grane przez pięciu aktorów. Zwieńczenie trzech lat pracy, z premierą w Teatrze STU. Zjeździliśmy wtedy całą Polskę, zagraliśmy blisko 400 razy. Graliśmy też z napisami w Szwecji, Francji. Meble i szpargały, które widać na scenie, to w większości rzeczy, które objechały z nami pół świata, mają więc niejako dodatkowo duszę. To nasza druga realizacja, znacznie bogatsza pod każdym względem, przy czym jest to już produkcja Teatr Muzycznego, z udziałem jego aktorów i orkiestry.

Jak się pracuje z aktorami, którzy na co dzień bardziej są śpiewakami niż aktorami o kabaretowym zacięciu, gdy na co innego zwracają uwagę?
Zrobiliśmy szczegółowy casting wśród aktorów, sprawdzałem czy są w stanie "wejść" w komizm, jakie mają wyczucie rytmu i tak dalej. Na początku myślałem, że będzie ciężko, bo oni operują inną formą, operetkową, musicalową. Ale oni w to "weszli" i dziś wydaje mi się, że ciężko byłoby wyczuć, który aktor jest z jakiej "branży". To było półtora miesiąca ogromnej pracy - ich i mojej, by wykorzenić pewne kwestie. Aktorskie próby to było tkanie scen, kroczek po kroczku, niemal każda sekunda wyreżyserowana jest co do pauzy, określona jest jej długość, gdzie intonacja i z jaką intencją. O tyle pracowało nam się łatwo, że aktorzy ci mają świetny słuch i świetną pamięć muzyczną. Bardzo często używałem tej metody, by zapamiętali muzycznie te teksty - i to chwyciło. Jestem z nich bardzo zadowolony. To świetni aktorzy i myślę, że będzie to widać na premierze.

"Widz, z którym mógłbym później pójść na kawę i porozmawiać" - tak definiuje Pan swego wymarzonego widza. O czym byście rozmawiali?
Gdyby bliska byłaby mu ta wrażliwość, ten humor, moglibyśmy mówić o wszystkim, bo to byłby mój brat. Chodziło mi o to, że pewne kabarety mają publiczność, ale niekoniecznie jest ona moją. Z tą wielką, amfiteatralną publicznością, tą po trzech piwach, niekoniecznie chciałbym iść na kawę.

Rozmawiał Łukasz Kaczyński

Wideo

Komentarze 4

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

L
LK

Antysemityzmu ci u nas pod dostatkiem, ale w tym przedstawieniu akurat go nie ma!! Byłem i wiem!

L
LK

Antysemityzmu ci u nas pod dostatkiem, ale w tym przedstawieniu akurat go nie ma!! Byłem i wiem!

Z
Zofia-łodzianka

Otóż nie!! Jestem bardzo wyczulona na antysemicki szmonces. Obejrzałam "Aj Waj..." i nie znalazłam nic co by mnie raziło. Żywiołowe przedstawienie, dobre teksty, świetne wykonanie i publiczność przeniesiona w swiat którego już nie zna, bo go w Łodzi nie ma. Od humoru po sentyment. Dużo radosci i sporo nostalgii. Antysemityzmu u nas pełno. Ale warto go wytykać tam, gdzie jest.

A
Aj waj! Chałturaj!

Niestety panie Rafale, z powodu marnego poziomu artystycznego pański program ma zdecydowanie antysemickie przesłanie.Robić kicz z naszej wspaniałej kultury żydowskiej to tak jakby kibole krzyczeli " bij Żyda".A pan przecierz nie jest kibolem . Wygląda z pana jednak rasowy antysemita. Za tego typu programy powinien pan razem z panią dyrektor odpowiadać karnie. Piszę "program" ponieważ nie jest to na pewno spektakl teatralny. Idzie pan na ordynarną chałturę po pokazach w krakowskich teatrach STU i Grotesce. Pieniądze nie śmierdzą.k
Kiedyś ograbiano Żydów ze złota , zegarków, butów .......Pan teraz rabuje naszą kulturę.Na całym świecie nas szanują i poważają i tylko w tym kraju mogą zdarzać się akty nienawiści wobec naszego Narodu. Takim aktem antysedmityzmu jest pański spektakl - ktoś kopnął w tyłek Żyda - o jakie to śmieszne!!! Niech was dopadnie Dybuk.

Dodaj ogłoszenie