Rak prostaty – Objawy oraz metody badania i leczenia raka prostaty. Wczesna diagnostyka ratuje życie!

Materiał informacyjny Ipsen Poland sp. z o.o.
Udostępnij:
Rak prostaty to nie wyrok! Wczesne wykrycie i odpowiednie leczenie daje wysoką skuteczność. Dlatego lekarze biją na alarm – mężczyźni, badajcie się! Ryzyko rozwoju raka prostaty zwiększa się z wiekiem, ale badanie powinni przejść panowie, po 50 tym roku życia, a po 40-tym ci u których zachorował ktoś w rodzinie. Jakie objawy powinny być sygnałem ostrzegawczym? Jakie badania trzeba wykonać i jak leczy się raka prostaty?

Objawy raka prostaty. Co jest sygnałem ostrzegawczym?

Rak prostaty to nowotwór gruczołu krokowego, zwanego też sterczem. Stanowi niemal 20 % wszystkich nowotworów złośliwych diagnozowanych u mężczyzn w naszym kraju. W 2018 roku raka prostaty rozpoznano u ponad 16 000 Polaków!

Ryzyko zachorowania na raka prostaty wzrasta z wiekiem i dotyczy głównie panów w wieku 40-70 lat, zwłaszcza będących w grupie ryzyka. Przy wzmożonej diagnostyce komórki nowotworowe w tym gruczole można stwierdzić nawet u połowy mężczyzn przed ukończeniem 80. rok życia. U 1 na 10 mężczyzn rozwinie się rak stercza wymagający leczenia.

- Należy podkreślić, że wiek jest najważniejszym czynnikiem ryzyka pojawienia się raka gruczołu krokowego. Rozwojowi nowotworu mają też sprzyjać otyłość i dieta wysokotłuszczowa. Warto przypomnieć, że rak prostaty daje często objawy nietypowe, a obecnie większość nowotworów gruczołu krokowego wykrywana jest w stadium bezobjawowym – komentuje prof. nadzw. dr hab. n. med. Zbigniew Jabłonowski, specjalista urolog, chirurg, Kierownik Oddziału Urologii Szpitala MSWiA w Łodzi

Dolegliwości mogą nie występować nawet w późniejszych stadiach, dlatego często jedynym sposobem jej wykrycia są badania profilaktyczne.

- Rak gruczołu krokowego zajmuje u mężczyzn drugie po raku płuca miejsce pod względem liczby zachorowań i również drugie miejsce po raku płuca w zestawieniu przyczyn zgonów z powodu nowotworu. Liczba zachorowań na ten nowotwór dynamicznie wzrosła bo ok. 5-krotnie w ostatnich 3 dekadach. Wiąże się to na pewno ze znacznym zwiększeniem wykrywalności raka gruczołu krokowego, oczywiście dzięki upowszechnieniu oznaczenia stężenia PSA.

Mimo wysokiego wskaźnika występowania i śmiertelności, szanse na wyleczenie raka prostaty są duże. Oczywiście, im wcześniej zostanie nowotwór rozpoznany, najlepiej jeszcze przed wystąpieniem przerzutów, tym lepsze są rokowania na wyzdrowienie. Odsetki przeżyć 5-letnich wśród pacjentów z rakiem gruczołu krokowego w ciągu I dekady XXI wieku znacząco się poprawiły: z 65% do 76%. Również w stadium choroby z przerzutami zastosowanie kastracji farmakologicznej pozwala na uzyskanie przeżyć całkowitych ponad 3,5 roku. Przeżycia całkowite można jeszcze wydłużyć, jeśli hormonoterapia jest stosowana w połączeniu z chemioterapią lub nowymi lekami hormonalnymi NHA.

Reasumując, najskuteczniejszym sposobem na radykalne i trwałe wyleczenie raka gruczołu krokowego jest szybkie rozpoznanie choroby oraz rozpoczęcie leczenia na jak najwcześniejszym etapie rozwoju choroby. Dlatego tak ważną rolę odgrywa profilaktyka, tak aby w razie potwierdzenia choroby móc wybrać i zastosować najlepszy sposób leczenia. – tłumaczy dr n. med. Małgorzata Ułańska, onkolog oraz specjalista chorób wewnętrznych, Kierownik Oddziału Chorób Rozrostowych w Wojewódzkim Wielospecjalistycznym Centrum Onkologii i Traumatologii im. M. Kopernika w Łodzi.

Jeżeli rak prostaty powoduje symptomy, zwykle są one niespecyficzne. Mogą być przez to mylone z objawami innych schorzeń, zwłaszcza dotyczących dolnych dróg moczowych. Dolegliwości nie należy ignorować, tylko sprawdzić stan swojego zdrowia u lekarza. Bywa bowiem tak, że podobne objawy daje przerost prostaty, który nie jest zmianą nowotworową, ale ze względu na pojawiające się z czasem powikłania wymaga podjęcia leczenia.

Jakie objawy powinny skłonić mężczyznę do konsultacji z lekarzem i wykonania badań w kierunku raka stercza? Należą do nich zwłaszcza:

  • trudności w oddawaniu moczu,
  • częstomocz,
  • nykturia, czyli konieczność wstawania do toalety w nocy,
  • silne parcie na pęcherz,
  • ból w podbrzuszu.

W bardziej zaawansowanych stadiach rozwoju raka stercza mogą pojawić się, często nawet jako pierwsze, symptomy związane z przerzutami nowotworu do kości i węzłów chłonnych takie jak:

  • obrzęki kończyn dolnych,
  • bóle kostne,
  • patologiczne złamania kości,
  • nerwobóle,
  • zmniejszenie siły mięśni nóg

Do pojawienia się tych objawów może nie dochodzić wcale. Ważne, aby rak prostaty był diagnozowany na wczesnym etapie rozwoju, gdy możliwości efektywnego leczenia jest najwięcej.

Trzy skuteczne metody badania raka prostaty

Rozpoznanie lub wykluczenie nowotworu gruczołu krokowego wymaga wykonania badań, z których trzy należą do najbardziej podstawowych.

  • Oznaczanie stężenia we krwi swoistego antygenu PSA – jest to pierwszy krok, umożliwiający w ocenie zagrożenia rozwojem raka tego narządu. Niestety, jak wynika raportu „Narodowy Test zdrowia Polaków 2020”, badania stężenia PSA nie wykonało nigdy 35% mężczyzn w wieku 55-64 lat i 19% tych po 65. roku życia.
  • Lekarskie badanie palpacyjne prostaty, wykonywane palcem przez odbyt (per rectum), w skrócie DRE (digital rectal exam).
  • Biopsja, a następnie ocena histopatologiczna pobranego wycinka tkanki.

- Na pierwsze badanie prostaty warto zgłosić się po ukończeniu 50 roku życia. Wstępne badanie powinien przeprowadzić lekarz rodzinny, następnie zaś skierować pacjenta do specjalisty urologa. Jeśli w rodzinie obserwowano już raka prostaty to pierwsza ocena powinna mieć miejsce po ukończeniu 45 roku życia. Pierwszym badaniem zwykle wykonywanym u mężczyzn z podejrzeniem raka stercza jest badanie palcem przez odbytnicę (per rectum). Pozwala ono na sprawdzenie powierzchni, wielkości oraz konsystencji prostaty. Ważne jest też oznaczenie poziomu antygenu swoistego dla prostaty (PSA, ang. Prostate Specific Antigen) czyli białka w surowicy krwi. Komórki nowotworu stercza uwalniają większe ilości PSA do krwiobiegu niż prawidłowe komórki – tłumaczy prof. Zbigniew Jabłonowski.

Wczesne leczenie raka prostaty to więcej możliwości leczenia i większe szanse na dłuższe przeżycie

Regularne wykonywanie badań w kierunku raka prostaty pozwala na wczesne jego wykrycie, a to z kolei oznacza więcej opcji terapeutycznych. Warto wiedzieć, że w większości przypadków choroba rozwija się powoli i ma ograniczony stopień złośliwości, jednak u sporej grupy pacjentów może mieć istotny wpływ na ogólny stan zdrowia.

Polska jest jednym z niewielu państw, gdzie zachorowalność i umieralność na raka stercza wzrasta. U 22 procent pacjentów rozpoznawany jest on w zaawansowanej fazie. Według statystyk w chwili zdiagnozowania choroby 25% chorych ma już przerzuty. Jak podaje Krajowy Rejestr Nowotworów, w ciągu 30 lat liczba zachorowań na raka prostaty wzrosła siedmiokrotnie!

Leczenie raka gruczołu krokowego zależy od stopnia zaawansowania procesu nowotworowego. Postępowanie w tzw. wczesnym raku prostaty zależy od przynależności pacjenta do odpowiedniej grupy ryzyka. Wyróżnia się 3 takie grupy: o niskim, pośrednim i wysokim ryzyku. Przynależność do danej grupy jest uzależniona od zaawansowania miejscowego guza w gruczole krokowym, stopnia złośliwości wg skali Gleasona oraz stężenia PSA przed leczeniem. W przypadku chorych z grupy o niskim stopniu ryzyka (skala Gleasona nie przekraczająca 6) możliwa jest tzw. „baczna obserwacja” – możliwa u chorych, u których spodziewany czas przeżycia nie przekracza 5 lat i polega na włączeniu leczenia objawowego w przypadku wystąpienia objawów choroby; lub tzw. „aktywny nadzór” – czyli regularne wykonywanie badań monitorujących ( stężenie PSA, badanie per rectum, biopsja gruboigłowa) i włączenie leczenia radykalnego w przypadku progresji raka stercza.

Radykalne leczenie miejscowe obejmuje 2 metody równoważne: zabieg chirurgiczny i radioterapię. Miejscowe leczenie operacyjne polega na chirurgicznym wycięciu gruczołu krokowego wraz z pęcherzykami nasiennymi – jest to tzw. zabieg radykalnej prostatektomii. W zależności od ryzyka wystąpienia przerzutów, usuwane są także węzły chłonne biodrowe zewnętrzne, biodrowe wewnętrzne oraz zasłonowe. Kolejną metodą radykalnego leczenia miejscowego jest radioterapia, która polega na potraktowaniu guza wysoką dawką promieniowania, z zachowaniem okolicznych zdrowych tkanek.

Prostatektomia lub radioterapia mogą być uzupełnione o hormonoterapię ADT (terapię antyandrogenową) – wyjaśnia dr Małgorzata Ułańska. – Decyzję o wyborze leczenia podejmuje Konsylium tzw. Pakietu Onkologicznego. W konsylium takim biorą udział: chirurg – urolog, radioterapeuta oraz onkolog kliniczny. Biorąc pod uwagę stopień zaawansowania klinicznego nowotworu, przynależność do odpowiedniej grupy ryzyka, stan ogólny chorego, choroby towarzyszące – wybierają najlepszą opcję postępowania. W przypadku 2 metod równoważnych (np. zabieg chirurgiczny vs radioterapia) liczą się również preferencje chorego.

Podobnie konsylium decyduje o ścieżce terapeutycznej w przypadku wznowy choroby po leczeniu radykalnym lub w przypadku rozpoznania de novo raka gruczołu krokowego z przerzutami.

Dobór leku dla pacjenta z rakiem gruczołu krokowego z przerzutami powinien uwzględniać toksyczność planowanej terapii, ale także jej efektywność. Warto zaznaczyć, że bardzo istotne jest sprawne kwalifikowanie pacjenta do kolejnej linii leczenia – dodaje.

Konsultacje bez kolejki dla pacjentów z rakiem prostaty

Oddział Chorób Rozrostowych w Wojewódzkim Wielospecjalistycznym Centrum Onkologii i Traumatologii im. M. Kopernika w Łodzi przygotował dla chorych z rakiem gruczołu krokowego bezpłatne konsultacje onkologiczne. W październiku i listopadzie, w każdy wtorek w godzinach 10.00-12.00 pacjentów będą przyjmować lek. med. Marta Pabianek oraz lek. med. Katarzyna Szczepaniak. Warunkiem jest wcześniejsza rejestracja na wizytę pod numerem telefonu: 42 689 54 71. Pacjenci będą przyjmowani bez skierowania, a terminy wizyt będą ustalane z tygodnia na tydzień.

Rak prostaty to nie tylko męska sprawa

Badania profilaktyczne to kwestia, do której najczęściej trzeba panów motywować. Zwykle to kobiety dbają o zdrowie członków swojej rodziny, i dobrze, aby to właśnie one pomagały szerzyć wiedzę na temat raka prostaty.

Do wykonywania badań powinny skłonić nie tylko objawy ze strony dolnych dróg moczowych, ale też określony wiek – nawet w sytuacji, gdy nie występują żadne niepokojące symptomy:

  • 50. rok życia,
  • 45. rok życia w sytuacji, jeśli ktoś z rodziny chorował na ten nowotwór,
  • 40. roku życia w przypadku nosicielstwa mutacji genu BRCA2.

Warto, by kobiety zachęcały swoich partnerów, mężczyzn z rodziny, braci, ojców, dziadków i znajomych do badań pomimo epidemii koronawirusa. Odpowiednie przygotowanie do wizyty, zwłaszcza noszenie maseczki ochronnej, oraz zachowanie higieny i wymaganych zasad, pomagają ograniczyć zagrożenie transmisji wirusa.

Artykuł powstał we współpracy z Ipsen Poland sp. z o.o.

ALL-PL-000252

Dodaj ogłoszenie