Tak zaczęła się Łódź... [ZDJĘCIA]

    Tak zaczęła się Łódź... [ZDJĘCIA]

    Anna Gronczewska

    Dziennik Łódzki

    Aktualizacja:

    Dziennik Łódzki

    Tak zaczęła się Łódź... [ZDJĘCIA]
    1/16
    przejdź do galerii

    ©Archiwum Państwowe / Łódź

    Wydaje się, że Łódź to młode miasto, którego historia sięga XIX wieku. Kobietom co prawda wieku się nie wypomina, ale ma ono już 590 lat. Niedawno Łódź obchodziła swoje urodziny. Zanim stała się wielkim miastem przez wiele wieków była wsią, a potem małym miasteczkiem.
    O dawnej Łodzi, z czasów kiedy była nazywana Łodzią nie wiemy wiele. Muzeum Miasta Łodzi sprawiło jubilatce prezent i zorganizowało wystawę "Zanim powstała wielka Łódź".

    - Te 590 urodziny to znakomity pretekst, by przypomnieć początki naszego miasta - zapewnia Beata Kamińska, kustosz Muzeum Miasta Łodzi, która wraz z Andrzejem Jankowskim i Marcinem Szymańskim tworzyła tę wystawę. - Przełomowym momentem było nadanie Łodzi praw miejskich. Dzięki temu osada biskupia stała się miastem. Mogła się więc rozwijać, także organizować targi, jarmarki.

    Na wystawie można m.in. obejrzeć kopie aktów lokacyjnych z XV wieku, które zdecydowały o późniejszym rozwoju gospodarczym miasta, mapy pokazujące rozwój przestrzenny Łodzi i okolic czy ryciny pokazujące widoki oraz zabudowania Łodzi z początku XIX wieku. A także oryginalne monety koronne z czasów panowania Władysława Jagiełły.

    Jednak zanim Władysław Jagiełlo nadał w Przedborzu Łodzi prawa miejskie, w tej osadzie od dawna toczyło się życie. Jak obliczono, jeszcze na początku XV wieku na terenie dzisiejszej Łodzi znajdowało się piętnaście wsi. Wokół rosły lasy, które wtedy nazywano puszczami, a zamiast kamienic stały chłopskie zagrody. W lasach nie brakowało zwierzyny na którą urządzano polowania.

    Sama Łódź, zwana Łodzią, istniała już w w XII wieku, ale pierwsze zapiski dotyczące tej rolniczej osady pochodzą z 1332 roku. Była najpierw wsią książęcą, ale potem przeszła we władanie biskupów włocławskich. Stało się to właśnie w 1332 roku na podstawie decyzji Władysława Garbatego, księcia łęczyckiego.

    Jak podaje Jan Kanty Chrzanowski w książce "Historia Łodzi do 1865 roku" osada Łodzia znajdowała się przy piotrkowskim trakcie. I obsługiwała komorę celną na rzece Ostroga. Komora ta należała do króla, ale dzierżawił ją arcybiskup gnieźnieński. Ten jednak zezwolił, by wszelkie płynące z niej cłą pobierał biskup włocławski. I on miał opłacać dzierżawę królowi.

    To w pobliżu tej osady powstała najstarsza łódzka parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi. Jej początki sięgają XIV wieku. Przypuszcza się, że została ona erygowana między 1364 a 1371 rokiem przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Jarosława Bogoria Skotnickiego i aż do 1885 roku była jedyną łódzką parafią. Należały do niej takie wioski jak Bałuty, Doły czy Radogoszcz. Pierwszym proboszczem tej parafii został ks. Piotr Śliwka.

    - Stojący na Placu Kościelnym murowany kościół jest trzecią znajdującą się w tym miejscu świątynią - zauważa Anna Walaszczyk, kierownik Oddziału Kultur i Tradycji Wyznaniowych Muzeum Miasta Łodzi. - Pierwszy z drewnianych kościołów wybudowano w XIV wieku, gdy powstała parafia. Drugi, trzy razy większy od starego wzniesiono między 1765 a 1768 rokiem. Zrobiono to na polecenie biskupa włocławskiego Antoniego Ostrowskiego.

    Niemal naprzeciw osady Łodzia, około 1410 roku powstała wieś Ostroga. Znajdowała się przy kościele, po prawej stronie rzeki Ostroga, która potem została nazwana Łódką. Naprzeciw osady Łodzia.

    - Obsługiwała oddziały wojskowe zmierzające na punkt zborny do Wolborza przed bitwą pod Grunwaldem - pisze w swej książce Jan Kanty Chrzanowski. - Już w 1414 roku wieś Ostroga została podniesiona do rangi miasta kościelnego i to ona przyjęła nazwę Łodzia. Dotychczasową wsią Łodzia zaczęto nazywać Stara Wieś i przekształcono ją w folwark biskupi.

    Można powiedzieć, że na terenie dzisiejszego centrum miasta znajdowała się jeszcze wieś Wólka. Miała bardzo dobre położenie. Leżała bowiem przy trakcie piotrkowskim, nad rzeką Jasień. Pamiątką po niej jest dziś ul. Wólczańska. Inaczej droga prowadząca do Wólki...

    W okolicy znajdowały się też takie wsie jak Widzew, zwana też Widzewnicą czy też Zarzew.

    - Nie można zapominać, że Łódź była położona w znakomitym punkcie, przy trakcie piotrkowskim - zaznacza Beata Kamińska. - Łączył on dwa liczące się już wtedy miasta, a więc Piotrków oraz Łęczycę. Natomiast mieszkańcy Łodzi żyli głównie z rolnictwa, hodowli zwierząt. Jak twierdzą niektórzy historycy, Łódż otrzymała prawa miejskie dzięki ambicji biskupów włocławskich. Chcieli mieć w swym posiadaniu jak najwięcej miast. Dzięki ich wstawiennictwu 29 lipca 1423 roku przebywający wtedy w Przeborzu król Władysław Jagiełło nadał Łodzi prawa miejskie. A dokładnie przywilej lokacyjny.

    Gdy przyjrzymy się dokładnie temu przywilejowi to dowiemy się, że mieszkańcy Łodzi uwolnieni zostali spod jurysdykcji urzędników ziemskich. Jednocześnie nowe miasto miało się rządzić prawem magdeburskim, tak znajdująca się niedaleko Łęczyca. Mieszkańcy miasta mieli za swe czyny odpowiadać przed wójtem, a wójt przed biskupem. Łódź otrzymała prawo organizowania targów i jarmarków, co było bardzo ważne dla rozwoju miasta. Natomiast od 1433 roku mogła używać własnej pieczęci.

    Jednak najważniejszy dla miasta był rozwój handlu. Pierwszy jarmark można było urządzić po Bożym Ciele, drugi po Wniebowzięciu Najświętszej Marii Panny. Z czasem terminy targów i jarmarków zmieniono. Na początku XIX wieku te ostatnie można było organizować aż 12 razy w roku. Ale znów ściśle wyznaczano ich terminy: 6 stycznia, 2 lutego, 3 marca, 7 kwietnia, 8 maja, 13 czerwca, 13 lipca, 13 sierpnia, 21 września, 18 października, 14 listopada, 21 grudnia. Targi można było już organizować aż pięćdziesiąt razy w roku. Odbywały się one przede wszystkim na Rynku Starego Miasta, a potem Rynku Nowego Miasta.
    1 »

    Czytaj treści premium w Dzienniku Łódzkim Plus

    Nielimitowany dostęp do wszystkich treści, bez inwazyjnych reklam.

    Komentarze

    Dodajesz komentarz jako: Gość

    Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

    Liczba znaków do wpisania:

    zaloguj się

    Najnowsze wiadomości

    Zobacz więcej

    Najczęściej czytane

    Polecamy

    Wideo