Waloryzacja składek. Waloryzacja rent i emerytur w kwietniu 2021 roku. Czy będzie podwyżka rent i emerytur w 2021 roku? ZOBACZ 19.04.2021

Andrzej Gębarowski
Andrzej Gębarowski
Dla pracowników w wieku przedemerytalnym w waloryzacja składek ma znaczenie ogromne, gdyż rzutujące na długie lata wypłat emerytury. fot. 123rf
Waloryzacja składek. Waloryzacja rent i emerytur w kwietniu 2021 roku. Czy będzie podwyżka rent i emerytur w 2021 roku? Czym jest waloryzacja składek? Nie ma chyba emeryta, który by nie wiedział, co to jest waloryzacja emerytur i kiedy należy mu się z tego tytułu podwyżka. Tymczasem mało który pracownik zdaje sobie sprawę, że pod koniec maja ogłaszane są wskaźniki ważnej dla niego waloryzacji, a mianowicie corocznej waloryzacji składek emerytalnych.

Waloryzacja składek. Waloryzacja rent i emerytur w kwietniu 2021 roku. Czy będzie podwyżka rent i emerytur w 2021 roku?

Nie ma chyba emeryta, który by nie wiedział, co to jest waloryzacja emerytur i kiedy należy mu się z tego tytułu podwyżka. Tymczasem mało który pracownik zdaje sobie sprawę, że pod koniec maja ogłaszane są wskaźniki ważnej dla niego waloryzacji, a mianowicie corocznej waloryzacji składek emerytalnych. Dokładniej rzecz biorąc, są to dwa odrębne wskaźniki; jeden dotyczy subkonta, zaś drugi konta podstawowego w ZUS i kapitału początkowego.

Ten pierwszy wyniósł w minionym roku 5,73 proc. Ten drugi był w w minionym roku wyjątkowo wysoki i wyniósł 8,94 proc. Wszystko wskazuje na to, że i w tym roku tak będzie. Oznacza to, że począwszy od 1 czerwca na koncie podstawowym ZUS przybędzie nam w granicach 7 – 9 proc. kapitału składkowego, zaś na subkoncie w granicach 4 - 6 proc.

Jakie to ma znaczenie? Każdy, kto miał ostatnio do czynienia z bankami, wie, że wskaźniki waloryzacji ZUS są kilkanaście, kilkadziesiąt razy wyższe od oprocentowania kont i lokat. Jeśli więc potraktować konta składkowe jako swoiste konta oszczędnościowe, przyrastające z każdym miesiącem o kolejne składki – to takie oszczędzanie jest z pewnością bardziej opłacalne niż najbardziej opłacalna lokata w banku.

No dobrze, ale jak to się ma do zapowiadanej przez wielu ekspertów niskiej wysokości przyszłych emerytur?

Zanim odpowiemy na to pytanie, ustalmy najpierw, gdzie właściwie trafiają ich składki emerytalne i co się z nimi dalej dzieje.

Konto podstawowe i subkonto

Zacznijmy od tego, że na ubezpieczenie emerytalne pracownika odprowadzana jest składka w wysokości 19,52 proc. tzw. podstawy wymiaru składki, przy czym połowę (9,76 proc.) płaci pracownik, a połowę jego pracodawca. Czym jest ta podstawa? Zgodnie z art. 18 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w przypadku pracownika podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Jeżeli ubezpieczony nigdy nie przystąpił do funduszu emerytalnego OFE, wówczas cała składka na ubezpieczenie emerytalne przekazywana jest na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Oznacza to, że składka w wysokości 19,52 proc. ewidencjonowana jest na koncie danej osoby w ZUS.

Wiele osób ma jednak w ZUS dwa konta: podstawowe, reprezentujące I filar ubezpieczeń, oraz subkonto, reprezentujące II filar ubezpieczeń. Na konto podstawowe trafia 12,22 proc. podstawy wymiaru składki, zaś na subkonto – 7,3 proc. Dotyczy to – powtórzmy – osób, które nie są obecnie członkami OFE, ale były nimi w przeszłości.

Czym są wspomniane powyżej filary? Są to pojęcia związane z wprowadzoną w 1999 roku reformą emerytur wprowadzającą emerytury kapitałowe. Reforma ta opierała się na trzech filarach: I – to zreformowany ZUS, II – to kapitałowe fundusze emerytalne, zaś III filar to pracownicze programy emerytalne (PPE), indywidualne konta emerytalne (IKE) oraz indywidualne konta zabezpieczenia emerytalnego (IKZE).

II filar, reprezentowany w systemie emerytalnym przez OFE, ma charakter obowiązkowy dla osób urodzonych po 31 grudnia 1968 roku. Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r. a przed 1 stycznia 1969 r. indywidualnie podjęły w 1999 r. decyzję, czy przystąpić do II filara, czy też pozostać jedynie w zreformowanym ZUS-ie.

Obecnie, po wielu zmianach prawnych, subkonto w ZUS jest pozostałością po przynależności ubezpieczonego do OFE. Aby to dobrze zrozumieć, trzeba prześledzić historię zmian związanych z funkcjonowaniem II filara ubezpieczeń.

Otóż na początku reformy było tak, że jeśli dana osoba przystąpiła do OFE (II filar), to 12,22 proc. podstawy wymiaru składki było ewidencjonowane na koncie w ZUS, a 7,3 proc. odprowadzane na rachunek w OFE. Z dniem 1 maja 2011 r. zmniejszono jednak część składki przekazywanej do OFE z 7.3 proc. do 2,3 proc. W ZUS powstały wtedy (w ramach indywidualnych kont ubezpieczonych) subkonta, na które trafia pozostała część składki dotychczas przekazywanej do OFE. W 2012 r. składka przekazywana do OFE wynosiła 2,3 proc., zaś na subkonto w ZUS trafiało 5,0 proc. W 2013 r. składka na OFE wynosiła 2,8 proc., zaś na subkonto trafiało 4,5 proc. Od 1 lutego 2014 r. składka przekazywana do OFE wynosiła 2,92 proc. a na subkonto – 4,38 proc.

W okresie od 1 kwietnia do 31 lipca 2014 r. członkowie OFE musieli podjąć decyzję, czy składka w wysokości 2,92 proc. podstawy wymiaru nadal ma być przekazywana do OFE, czy też ma zostać  zewidencjonowana na subkoncie w ZUS, wraz z przekazywaną już na to subkonto, składką w wysokości 4,38 proc. Decyzję o dalszym przekazywaniu składek do OFE można było podjąć w okresie od 1 kwietnia do 31 lipca 2014 r. Drugie takie „okienko” funkcjonowało w okresie od 1 kwietnia do 31 lipca 2016 r.

W efekcie na konto podstawowe trafia teraz 12,22 proc. podstawy wymiaru składki, zaś na subkonto – 7,3 proc. Dotyczy to – powtórzmy po raz drugi – osób, które nie są już obecnie członkami OFE.

A co z osobami, które mimo wszystko pozostały w OFE? W ich przypadku na konto podstawowe ZUS trafia 12,22 proc., zaś na subkonto w ZUS - 4,38 proc. Reszta składki – a więc zaledwie 2,92 proc. - odprowadzane jest nadal na konto w OFE.
Oznacza to faktyczną marginalizację II filara, i to nie tylko z powodu niskiej składki na OFE. Także i z tego powodu, że subkonto w ZUS, reprezentujące II filar w tej instytucji, straciło charakter kapitałowy, gdyż oparte jest na zdefiniowanej waloryzacji. A ponieważ formuła tej waloryzacji wprowadzona została ustawą sejmową, może być w każdej chwili zmieniona. I możliwe, że zostanie zmieniona wraz z ostateczną likwidacją kont OFE, co być może nastąpi jeszcze w tym roku.

Na czym polega waloryzacja składek na koncie podstawowym?

Waloryzacja składek polega na pomnożeniu zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego składek na ubezpieczenie emerytalne przez wskaźnik waloryzacji. Waloryzacji podlega kwota składek zewidencjonowanych na dzień 31 stycznia roku, za który jest przeprowadzana, powiększona o kwoty z tytułu wcześniejszych waloryzacji. Waloryzacja składek przeprowadzana jest corocznie, z dniem 1 czerwca każdego roku.

Waloryzacja składek polega na pomnożeniu zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego składek na ubezpieczenie emerytalne przez wskaźnik waloryzacji.

Roczny wskaźnik waloryzacji składek zależy od wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w roku kalendarzowym poprzedzającym termin waloryzacji w stosunku do poprzedniego roku. Drugim czynnikiem, od którego zależy wskaźnik waloryzacji, jest tzw. realny przypis składek w roku kalendarzowym poprzedzającym termin waloryzacji, który z kolei jest pochodną m.in. wzrostu płac i liczby ubezpieczonych.

Wskaźniki waloryzacji składek na ubezpieczenie emerytalne są ogłaszane do 25 maja każdego roku.

Waloryzacja kapitału początkowego odbywa się według analogicznych zasad co waloryzacja składek, tzn. według tych samych wskaźników i w podobnych terminach. Inaczej jest tylko z pierwszą waloryzacją, przeprowadzaną za rok 1999, gdyż oblicza się ją według odrębnego wskaźnika, wynoszącego 115,60 proc.

Na czym polega waloryzacja składek na subkoncie ZUS?

Waloryzacja subkonta polega na pomnożeniu składek przez roczny wskaźnik waloryzacji, przy czym jest to inny wskaźnik niż w przypadku składek z I filara. Wskaźnik dla subkonta jest równy średniorocznej dynamice wartości produktu krajowego brutto (PKB) w cenach bieżących za okres ostatnich pięciu lat poprzedzających termin waloryzacji; ogłasza go prezes GUS w terminie do 15 maja. Oprocentowanie subkont jest od kilku lat niższe niż kont podstawowych ZUS.

Jakie znaczenia ma waloryzacja składek emerytalnych?

Powróćmy teraz do pytania, które zadaliśmy na początku: jakie znaczenie ma waloryzacja składek emerytalnych dla pracownika i dla emeryta? Jeśli chodzi o emerytów, ma to znaczenie tylko dla tych dorabiających, którzy w dalszym ciągu odprowadzają składki. W przypadku większości pracowników posiadających niski kapitał początkowy ma znaczenie pozorne, bowiem przy niskim kapitale początkowym i składkowym nawet wysoka waloryzacja nie sprawi, że emerytury będą satysfakcjonujące.

Co innego w przypadku pracowników w wieku przedemerytalnym, którzy zamierzają przejść w tym roku na świadczenie z ZUS. Dla nich waloryzacja składek ma znaczenie ogromne, gdyż rzutujące na długie lata wypłat emerytury.
Prześledźmy to na przykładzie mężczyzny, który w maju ubiegłego roku ukończył 65 lat. Jakie były ostatnie uwzględnione waloryzacje jego składek na koncie podstawowym? Jeśli w maju wystąpił o emeryturę, składki wzrosły o waloryzację za czwarty kwartał roku poprzedniego, czyli tylko o 0,6 proc. Jeśli wystąpił o emeryturę w czerwcu, mógł liczyć na waloryzację roczną w wysokości 8,94 proc. Jeśli natomiast poczekał do lipca, wówczas należała mu się (jako ostatnia) waloryzacja za pierwszy kwartał 2020 roku, zwykle najwyższa spośród wszystkich kwartalnych waloryzacji. Rok temu waloryzacja za pierwszy kwartał wyniosła 12,68 proc.

Jak widać, jest się nad czym zastanawiać.

Wskaźniki waloryzacji składek emerytalnych na podstawowym koncie ZUS za poszczególne lata

rok - wysokość wskaźnika w procentach

2000 - 112,72
2001 - 106,68
2002 - 101,90
2003 - 102,00
2004 - 103,63
2005 - 105,55
2006 - 106,90
2007 - 112,85
2008 - 116,26
2009 - 107,22
2010 - 103,98
2011 - 105,18
2012 - 104,68
2013 - 104,54
2014 - 102,06
2015 - 105,37
2016 - 106,37
2017 - 108,68
2018 - 109,20
2019 - 108,94

Wskaźniki waloryzacji składek emerytalnych na subkoncie ZUS za poszczególne lata

2012 - 106,27
2013 - 105,10
2014 - 104,89
2015 - 104,37
2016 - 103,39
2017 - 103,99
2018 - 105,01
2019 - 105,73

Wskaźniki waloryzacji kwartalnej składek emerytalnych na koncie podstawowym ZUS

IV kwartał 2019 - 100,60
I kwartał 2020 - 112,68
II kwartał 2020 - 100,30
III kwartał 2020 - 100,10

Podział składki emerytalnej pomiędzy konto w OFE i subkonto w ZUS (w procentach podstawy wymiaru składki)

Za jaki okres konto w OFE subkonto w ZUS

do 30 kwietnia 2011 r.7,3 proc.0 proc.

od 1 maja 2011 do końca 2012 r.2,3 proc.5 proc.

2013 r.2,8 proc.4,5 proc.

od 1 lutego do 31 lipca 2014 r.2,92 proc.4,38 proc.

od 1 sierpnia 2014 r.2,92 proc.* lub 0 proc.4,38 proc.* lub 7,3 proc.

* - dla osób, które zdecydowały się pozostać w OFE.

Zobacz również

Szokujące! Lekarz przez wiele lat działał jak diler narkotykowy?

Pani Henryka zrobiła dwa testy na Covid-19. Wyniki: jeden pozytywny, drugi negatywny.

Kto zapłaci za budowę fabryki Izery w Jaworznie?

Wideo

Komentarze 1

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

w
walerian

nawet jak będzie podwyżka to i tak niewiele zmienia, może dopiero takie programy jak ppk są w stanie w przyszłości zaradzić na niskie emerytury

Dodaj ogłoszenie