Znaleziono synagogę Alte Szil w Łodzi [ZDJĘCIA]

    Znaleziono synagogę Alte Szil w Łodzi [ZDJĘCIA]

    Matylda Witkowska

    Dziennik Łódzki

    Aktualizacja:

    Dziennik Łódzki

    Synagoga Alte Szil zbudowana została w 1871 roku
    1/5

    Przejdź do
    galerii zdjęć

    Uczestnicy warsztatów archeologicznych odkryli ślad po zburzonej w 1939 roku synagodze Alte Szil w Łodzi. Jej odnalezienie nie było łatwe: nikt w Łodzi nie był już w stanie wskazać miejsca, gdzie się znajdowała. Nie stała ani w miejscu pomnika Mojżesza, ani pamiątkowej płachty, lecz...
    Na pomysł odnalezienia pozostałości synagogi stojącej kiedyś przy ulicy Wolborskiej 20 wpadła Joanna Podolska, dyrektorka Centrum Dialogu im. Marka Edelmana. - Nikt dokładnie nie wiedział, gdzie stała synagoga. Każdy łódzki przewodnik pokazywał inne miejsce. I każdy był przekonany, że ma rację - tłumaczy.

    Jak to możliwe? Synagoga Alte Szil zbudowana została w 1871 roku niedaleko drewnianej synagogi z początku XIX wieku. Była jednym z ciekawszych budynków w Łodzi. Była postawiona w stylu orientalnym według projektu Jana Karola Mertschinga. Jej wygląd miał przypominać o pochodzeniu i tradycji łódzkich Żydów.

    W listopadzie 1939 roku wraz z innymi łódzkimi synagogami została spalona przez Niemców. W 1940 roku rozebrano ją, podobny los spotkał też sąsiednie budynki. Teren włączono w obrąb getta. W latach 50- tych postawiono w tym miejscu bloki, a ulice wytyczono na nowo. I ślad po synagodze zaginął.

    Próbę jej odnalezienia pod okiem Pawła Zawilskiego, archeografa z Uniwersytetu Łódzkiego podjęła w tym tygodniu grupa wolontariuszy, uczestników warsztatów Odkryj z Nami Synagogę Alte Szil. Warsztaty są częścią obchodów 69. rocznicy likwidacji Litzmannstadt Ghetto, których tematem przewodnim jest synagoga Alte Szil.

    Na podstawie zdjęć lotniczych i starych map wytyczono sondaż archeologiczny na trawniku przy ul. Zuli Pacanowskiej 8, tuż koło Szkoły Podstawowej nr 45. - Naszym celem było odnalezienie południowo-zachodniego narożnika synagogi - mówi Aleksander Andrzejewski, archeolog z Uniwersytetu Łódzkiego pomagający w badaniach.

    W wykopie pojawiły się dwa fragmenty murów. Jeden stał prostopadle do obecnej ulicy, drugi był pod kątem, tak jak kiedyś ulica Wolborska.... - Niestety, najprawdopodobniej jest to pozostałość sąsiadującej z synagogą kamienicy - ocenia Andrzejewski.

    Po kilku dniach archeolodzy przenieśli się bliżej szkoły. Tu mieli więcej szczęścia. W wykopie pojawił się ślad po fundamencie z fragmentami gruzu. - To bardzo zniszczony relikt północnej ściany synagogi - ocenia Paweł Zwilski.

    Niestety z synagogi ani jej otoczenia wiele nie zostało. - Nie ma ani posadzki synagogi, ani otaczającego ją bruku. Został tylko ślad po fundamencie, nie ma nawet cegieł, które układałyby się w mur - mówi Zawilski. - Nie możemy jednak wykluczyć, że gdzieś znajdziemy większe fragmenty synagogi.

    Badacze znaleźli też fragmenty ozdób z piaskowca. - To muszą być fragmenty synagogi. Takie ozdoby w tej okolicy miała tylko ona - mówi Andrzejewski.

    Udało się za to ustalić historyczny przebieg ulicy Wolborskiej. Pierwsze w historii wykopaliska archeologiczne na terenie Starego Miasta w Łodzi wzbudziły ogromne zainteresowanie mieszkańców. Do kopiących przez cały tydzień podchodzili łodzianie i dawali dobre rady.

    - Niemal każdy z mieszkańców mówił, że kopiemy źle. Niestety, niewiele to wniosło, bo każdy pokazywał, że synagoga była w innym miejscu - mówi Andrzejewski. - Jedna starsza pani pokazywała zdjęcia okolicy i miejsce, gdzie w młodości siadywała na ławce. Niestety to też niewiele pomogło - dodaje.

    Wykopy wykonali wolontariusze, miłośnicy historii z Łodzi: osiem pań i dwóch panów. Większość brała udział w pracach archeologicznych po raz pierwszy. - To bardzo ciekawe doświadczenie, w kolejnych wykopaliskach też wezmę udział - mówi Anna Majewska, studentka geografii. - Zdecydowałam się na udział, bo interesuję się historią łódzkich Żydów.

    Dane zebrane podczas warsztatów mają ułatwić prowadzenie następnych, większych już prac wykopaliskowych w następnym roku. Łódzkie Centrum Dialogu chce znaleźć sponsora badań. - Nie jest wykluczone, że gdzieś znajdziemy większe pozostałości synagogi - ocenia Zawilski. - Z drugiej strony może już nie być nic. Nawet obecnie nie brakuje ogłoszeń "przyjmę gruz". Być może kiedyś ktoś też przyjął gruz i resztki synagogi znajdują się w fundamentach sąsiednich bloków.

    Jest za to pomysł, by w przyszłości na stałe oznaczyć w terenie zarys synagogi.

    Czytaj treści premium w Dzienniku Łódzkim Plus

    Nielimitowany dostęp do wszystkich treści, bez inwazyjnych reklam.

    Mój reporter

    Zadaj pytanie swojemu reporterowi!

    Chcesz wiedzieć co wydarzyło się przed chwilą na Twojej ulicy?
    Zastanawiasz się gdzie zjesz w Łodzi najsmaczniejsze lody?
    Szukasz miejsc parkingowych w centrum?
    Chcesz wiedzieć ile zarabia prezydent?
    A może masz inne pytanie związane z naszym miastem?
    Zadaj je, a nasz reporter poszuka odpowiedzi!

    Dane kontaktowe

    Dziękujemy za przesłanie pytania, prosimy o cierpliwość. Opublikujemy je na stronie Mojego_reportera kiedy redakcja rozpocznie prace nad odpowiedzią.

    Oświadczenia:

    Użytkownik, który podał w powyższym formularzu dane osobowe klikając przycisk "WYŚLIJ" potwierdza, że: (czytaj dalej)
    • został poinformowany, że podanie danych osobowych jest dobrowolne, jednak konieczne do publikacji przekazanych materiałów
    • został poinformowany, że jego dane osobowe będą przetwarzane przez Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie przy ul. Domaniewskiej 45, dla celów korzystania i publikacji przekazanych materiałów w internecie i prasie drukowanej, oznaczenia ich imieniem i nazwiskiem / nazwą autora oraz kontaktu z Użytkownikiem i korzystania przez Operatora z udzielonej mu na podstawie Regulaminu przez Użytkownika licencji
    • został poinformowany, że Polska Press Sp. z o.o. jest administratorem danych osobowych. Właściciel danych ma prawo wglądu do swoich danych oraz ich poprawiania siedzibie spółki. Nadto ma prawo w każdym czasie wyrazić sprzeciw oraz cofnąć zgodę na przetwarzanie przez Spółkę danych w zakresie przewidzianym przez przepisy. Oświadczenia woli o w/w treści powinny by ze względów bezpieczeństwa wyrażone na piśmie.

    Komentarze (23)

    Dodajesz komentarz jako: Gość

    Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

    Liczba znaków do wpisania:

    zaloguj się

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    O tym samym wydarzeniu "od środka"

    Julia (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 7 / 5

    http://ot-foto.blogspot.com/2013/09/warszaty-archeologiczne-w-odzi.html

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    A u nas - bez zmian...

    barca (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 11 / 16

    Zawiść, nienawiść, antysemityzm - to wszystko wyłazi z wielu zamieszczonych tu komentarzy. OBRZYDLISTWO!!!

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Odkopać synagogę i na niej zarabiać

    Borys (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 19 / 12

    Ludzie, wy jesteście jacyś dziwni. Według mnie, to niech tu powstanie największy w Europie Pałac Kultury i Nauki Żydowskiej i jeszcze bym zorganizował coroczny zjazd Żydów z wszystkich kontynentów,...rozwiń całość

    Ludzie, wy jesteście jacyś dziwni. Według mnie, to niech tu powstanie największy w Europie Pałac Kultury i Nauki Żydowskiej i jeszcze bym zorganizował coroczny zjazd Żydów z wszystkich kontynentów, żeby mieszkali w naszych łódzkich hotelach jedli macę z łódzkich piekarni i wydawali tu swoje dolary, a my byśmy się tylko śmiali od ucha do ucha, jak Górale z Zakopanego, którzy zawsze mają chętnych do zwiedzania swoich pięknych gór.zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    CZY MIELI POZWOLENIE NA TAKIE KOPANIE

    DZIADEK (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 19 / 17

    JEŚLI MIELI TO OK A JAK NIE TO POLICJA I PROKURATOR

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Cały czas pitolenie....

    Łódzki Pan (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 28 / 16

    Czy kiedykolwiek to się skończy?Czy w Izraelu ktokolwiek kiedykolwiek przejmował się Polakami?Do końca świata będzie codzienne pitolenie o Żydach?Polska jest polska i tylko polska.W rozmowach ze...rozwiń całość

    Czy kiedykolwiek to się skończy?Czy w Izraelu ktokolwiek kiedykolwiek przejmował się Polakami?Do końca świata będzie codzienne pitolenie o Żydach?Polska jest polska i tylko polska.W rozmowach ze starszymi ludżmi nikt nie lubił Żydów.Nie spotkałem nikogo kto pałalby do Żydów sympatią.Jak cokolwiek sie na nich powie od razu jesteś antysemita.A oni mogą wszystko.To to samo jak murzyn powie - Ty biała świnio- to nic takiego ale jak odwrotnie to jesteś rasista.Nie mam nic przeciwko Żydom ale takie codzienne pitolenie może skutkowac ogólną niechecią.Czy Polacy nie gineli w czasie ostatniej wojny?Mało Polaków wymordowali niemieccy faszysci.Dlaczego nie wolno urzywac słowa niemieccy???Jeszcze trochę czasu a w wojnie gineli tylko Żydzi no i oczywiście to Polacy byli sprawcami najgorszego co Żydów spotkało. Taka niestety jest prawda że pieniądze są zawsze najwazniejsze.A kasa to Żydzi i dlatego wszystko się wokół nich kreci.Jak to według starego powiedzenia - ulice wasze ale kamienice nasze -To tyle na temat czy szukac synagogi czy nie szukac.Szukac!!! Zburzyć szkołe i postawić co najmniej Pomnik!pazwiń


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Mojżesz

    junona (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 22 / 15

    Pomnik już postawili, na bałwana zabrali kawał parku. Teraz pewnie zabiorą teren szkoły, no bo jak kiedyś synagoga...

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    widzew dziękuje

    żyd z niciarki (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 19 / 20

    to kawał naszej histori szalom

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Działka nr 202

    jakelo (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 23 / 17

    Ależ amatorszczyzna... należało zacząć od ustalenia położenia działki na której stała synagoga, a była to działka nr. 202... ona przecinała podstawówkę w jej środkowej części, jezdnię ul....rozwiń całość

    Ależ amatorszczyzna... należało zacząć od ustalenia położenia działki na której stała synagoga, a była to działka nr. 202... ona przecinała podstawówkę w jej środkowej części, jezdnię ul. Pacanowskiej i kończyła się na trawniku przy tej jezdni. Może należało kopać na tym trawniku... To dziwne że wykopkowi z uniwerku wykazali się aż takim dyletanctwem. zwiń


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    żydzi dobrze wiedzą, gdzie szukać "swojego"

    polska młodzież (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 19 / 11

    sam wykazujesz się dyletanctwem...żydzi dobrze wiedzą, gdzie szukać "swojego" - i gdzie stał ten budynek.Dla żydostwa jest to dobra propaganda, którą usłyszy świat - jak to polska młodzież...rozwiń całość

    sam wykazujesz się dyletanctwem...żydzi dobrze wiedzą, gdzie szukać "swojego" - i gdzie stał ten budynek.Dla żydostwa jest to dobra propaganda, którą usłyszy świat - jak to polska młodzież przejmuje się ich historią i odwala za nich robotę przy szpadlu - z miłości... za darmo...
    cytat :Wykopy wykonali wolontariusze, miłośnicy historii z Łodzi... ha ha ha - amatorze - reflektancie!...zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    "Nie rzucim ziemi, skąd nasz ród.." - Rota

    Polak (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 24 / 28

    Narodowość Mniejszościowa a się rzuca jakby byli u siebie. Pewien pan kiedyś wiedział co z nimi zrobić.


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Pozwól, że rozwinę twoją myśl

    misiorny (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 18 / 13

    "Pewien pan" to Adolf Hitler, a "wiedział, co z nimi robić" to znaczy palić Żydów w krematoriach, taaak?
    Ty jesteś Polakiem?


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    tradycyjna żydowska dwuznaczność

    Polak (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 16 / 11

    taaak...w krematoriach Niemcy za aprobatą pana Hitlera palili - trupy... czyli zwłoki wszystkich podbitych i wyniszczanych narodów Europy, a nie żydów - tylko trupy żydowskie i innych nacji -...rozwiń całość

    taaak...w krematoriach Niemcy za aprobatą pana Hitlera palili - trupy... czyli zwłoki wszystkich podbitych i wyniszczanych narodów Europy, a nie żydów - tylko trupy żydowskie i innych nacji - widzisz "misiorny" różnicę tradycyjnej żydowskiej dwuznaczności twojego pytania?zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    No to mamy już miejsce na nowy stadion ŁKS!!!

    Brodowici Łodzianie (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 20 / 26

    Będziemy się domagać, żeby mecze IV ligi nie odbywały się w szabas!

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    PO CO?

    ŁODZIANK (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 31 / 28

    Pytam się po co ją szukać? Żeby więcej Żydów wykupywało Łódź? Sprzedawałam mieszkanie po babci, kupiło je starsze małzeństwo dopiero przy akcie okazało się że to jakaś Jehuma i Nehub, a podawali...rozwiń całość

    Pytam się po co ją szukać? Żeby więcej Żydów wykupywało Łódź? Sprzedawałam mieszkanie po babci, kupiło je starsze małzeństwo dopiero przy akcie okazało się że to jakaś Jehuma i Nehub, a podawali Polskie imiona Zygmunt i chyba Jadwiga .... Notariusz pokiwał tylko głową i powiedział że nawet nie zdajemy sobie sprawy ile nieruchomości kupili już Żydzi a ile odzyskali ! Naród bez ziemi a jak sie rozrasta ! Uczmy się od nich bo Polak Polakowi wrogiem a Żyd Żydowi pomaga, Przyznali się, że żyło im się biednie to wysłali do Gminy żydowskiej do USA córkę, wykształciła się i teraz wraca .... z kasą i dalej pewnie będzie wykupywała .... i tak dalej i tak dalej ! zwiń


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    walę od razu, z grubej rury:

    stncls67 (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 17 / 13

    kwestionujesz możliwość kupowania za własne pieniądze. co więcej, kwestionujesz prawo do odzyskiwania swojej własności. jesteś kretynem.

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Łodziak lecz się

    mikro_klik (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 23 / 21

    Pisz, pisz te brednie. Na pewno Ci ktoś uwierzy, bo takich palantów i spiskowców niestety nie brak.


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    kto wykupuje w Łodzi mieszkania

    Polak (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 21 / 12

    mikro_klik ! - zdaje się, że nie masz pojęcia o tym kto wykupuje w Łodzi mieszkania w nowo powstałych strzeżonych osiedlach i za czyje pieniądze, więc może sam podlecz swoją wiedzę o spiskowcach,...rozwiń całość

    mikro_klik ! - zdaje się, że nie masz pojęcia o tym kto wykupuje w Łodzi mieszkania w nowo powstałych strzeżonych osiedlach i za czyje pieniądze, więc może sam podlecz swoją wiedzę o spiskowcach, zanim będziesz - mądry Polak po szkodzie...zwiń

    Najnowsze wiadomości

    Zobacz więcej

    Najczęściej czytane

    Polecamy

    Wideo