MKTG SR - pasek na kartach artykułów

Raniuszek do wykończenia gniazda potrzebuje nawet dwóch tysięcy piórek! I zdobywe je z narażeniem życia. Poznaj tego sympatycznego ptaka

Katarzyna Laszczak
Katarzyna Laszczak
Wideo
od 7 lat
Raniuszek to niewielki ptak o głównie biało-czarnym upierzeniu. Przypomina puchatą pierzastą kulkę z wyjątkowo długim ogonem. Wygląda dość egzotycznie, ale mieszka w Polsce. Zimą odwiedza karmniki, a wiosną buduje niezwykłe gniazda, które wykańcza z narażeniem życia. Sprawdź, jak wygląda raniuszek, co je ten ptak i jak żyje ten ptak.

Spis treści

Jak wygląda raniuszek?

Raniuszki to niezwykle sympatyczne ptaki, które odwiedzają ogrody, a nawet mogą w nich zamieszkać. Raniuszek wygląda jak niewielka, pierzasta kulka, zaopatrzona w długi ogon. Raniuszki mierzą od 13 do 15 cm, ale tylko ok. 1/3 tej długości to ciało ptaka, reszta przypada na ogon. W ślad za tym idzie niewielka masa ciała – raniuszki ważą zaledwie 7-10 gramów.

Te ptaki trudno nazwać kolorowymi, ale zestaw i rozmieszczenie barw są bardzo charakterystyczne – dominującym kolorem jest biały, jedynie na części skrzydeł, ogona oraz grzbietu występują czarne pióra. Dodatkowo na skrzydłach pojawia się brązowoczerwonawe zabarwienie, a brzuch może być brudnoróżowy. Ze względu na proporcje ciała raniuszki trudno pomylić z innym ptakiem.

Raniuszki to niewielkie ptaki, ale mają długie ogonki.
Raniuszki to niewielkie ptaki, ale mają długie ogonki. pixabay.com

Warto zwrócić uwagę na głowę raniuszka – te ptaki mają sporo podgatunków. W Polsce teoretycznie występują ptaki o białych głowach, czyli tzw. gatunek nominatywny raniuszka zwyczajnego (Aegithalos caudatus caudatus). Ale pojawiają się także raniuszki czarnobrewe (Aegithalos caudatus europaeus), zamieszkujące w zachodniej części Europy. Ich charakterystyczną cechą są czarne „brwi” nad okiem – czyli dwa pasy czarnych piórek biegnących nad okiem i aż do karku. Te ptaki mogą się ze sobą krzyżować i w praktyce można spotkać raniuszki o przeróżnym ubarwieniu głowy.

Czy raniuszek występuje w Polsce?

Raniuszek występuje w Polsce i jest u nas ptakiem lęgowym, co oznacza, że zakłada gniazda i wychowuje młode. Raniuszki w Polsce są pod ochroną.

Czy raniuszki zimują w Polsce?

Raniuszki to częściowo wędrowne ptaki, ale raczej poruszają się na niewielkie dystanse. Polskie raniuszki przeważnie zostają na zimę, choć mogą zdarzać się przeloty ptaków z północy i wschodu. Zimą raniuszki zbierają się w większe stada – chętnie towarzyszą m.in. sikorkom, kowalikom, mysikrólikom, z którymi wspólnie szukają pożywienia i ostrzegają przed niebezpieczeństwem.

Gniazdo raniuszka, czyli wygoda plus kamuflaż

Raniuszki łączą się w pary dość wcześnie, bo już w lutym i wkrótce potem zaczynają budowę gniazda. Najchętniej zakładają je w rozwidleniach pni, a ich ulubionymi drzewami są brzozy (z tymi drzewami łączą te też podobne kolory). Jednak dobrym miejscem do gniazdowania są także inne drzewa i krzewy o odpowiedniej budowie.

Gniazdo jest budowane i urządzane przez samca i samicę, a stanowi misterną konstrukcję. Jest jajowate, z wejściem z boku. Budowa trwa aż około trzech tygodni. Gniazdo jest uplecione z mchu, drobnych trawek, przydają się też… pajęczyny. Z zewnątrz jest obłożone maskującymi porostami, mchami i innymi materiałami dobranymi do wyglądu drzewa, na którym powstało. Dlatego wyjątkowo łatwo je przegapić.

Ale jeszcze bardziej zadziwiające jest wykończenie wnętrza – miękkie i komfortowe, a tworzą je liczne, drobne piórka, które raniuszki zdobywają niemalże z narażeniem życia. Wyskubują je z ofiar ptaków drapieżnych, ryzykując spotkanie z napastnikiem. Jak podaje dr Andrzej Kruszewicz, do wysłania gniazda może posłużyć nawet dwa tysiące piórek! Musi to być całkiem wygodny puchowy materac dla licznego potomstwa.

Sprawdź też: Czy można wyciąć drzewo w sezonie lęgowym? Te przepisy są inne, niż się często wydaje. Sprawdź, co zrobić, żeby nie dostać kary

Rodzina to jest to. Jak żyją raniuszki?

Imponująca jest liczba jaj, które składa samica raniuszka. Zamiast kilku, jak to jest u wielu gatunków, samiczka raniuszka składa kilkanaście jaj. Wysiaduje je samodzielnie, prawie nie opuszczając przytulnego gniazdka, a w tym czasie dokarmia ją samiec. Kiedy pisklęta wyklują się (po 12-13 dniach) karmieniem zajmują się oboje rodzice. Raniuszki, którym pewnie robi się ciasno w rodzinnym gnieździe, opuszczają je po 15-20 dniach. Ale pozostają w pobliżu.

Wtedy – co jest rzadko spotykane u ptaków – zajmują się nimi nie tylko rodzice, ale też starsze rodzeństwo (z wcześniejszego lęgu), a także różne akurat „bezdzietne” raniuszki. Te ptaki są niezwykle towarzyskie i gniazda zakładają w swoim sąsiedztwie, a poza okresem lęgowym tworzą nieduże, prawdopodobnie rodzinne stadka. Grupa raniuszków siedzących rządkiem na gałęzi nie jest rzadkim widokiem. Tak zachowują się młode (czyli tzw. podloty), ale też dorosłe raniuszki w czasie chłodniejszych dni, kiedy przytulone do siebie grzeją się nawzajem.

Czytaj także: Drozd śpiewak ukoi nerwy, zapowie ocieplenie i zje ślimaki. Sprawdź, jak wygląda ten ptak i co zrobić, żeby zamieszkał w ogrodzie

Co jedzą raniuszki i czym je karmić?

Jadłospis raniuszków różni się w zależności od pory roku. Wiosną i latem są to przede wszystkim drobne owady i inne bezkręgowce, które te ptaki pracowicie wyszukują na pniach, konarach i cienkich gałązkach drzew. Przy pozyskiwaniu pokarmu nieobce są im różne akrobacje, jak wiszenie na jednej nóżce, głową w dół. Natomiast jesienią i zimą, gdy owadów zaczyna brakować, w ich menu pojawiają się drobne i miękkie owoce oraz nasiona, również roślin ozdobnych i dzikich.
Zimą, w karmnikach doceniają m.in. słonecznik oraz nasienno-tłuszczowe kule.

Skąd nazwa raniuszek?

Pochodzenie nazwy raniuszek nie jest do końca jasne, ale może być związana z porannymi śpiewem, który w dodatku przypada na wczesną porę roku. Natomiast nazwa naukowa – Aegithalos caudatus oznacza „ogoniastą sikorkę”, to samo znaczy zwyczajowa angielska nazwa tego ptaka, czyli long-tailed tit. Jednak raniuszki sikorami nie są.

Wybrane źródła
ekologia.pl
Jestem na pTAK!
Kruszewicz, A., Ptaki Polski od A do Ż, Warszawa 2010
Okiem Przyrodnika
Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków

Polecjaka Google News - RegioDom

Wypoczywaj w ogrodzie

Materiały promocyjne partnera

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Materiał oryginalny: Raniuszek do wykończenia gniazda potrzebuje nawet dwóch tysięcy piórek! I zdobywe je z narażeniem życia. Poznaj tego sympatycznego ptaka - RegioDom.pl

Wróć na dzienniklodzki.pl Dziennik Łódzki