Nasza Loteria - pasek na kartach artykułów

Jeszcze będzie przepięknie. 7 najważniejszych protest songów PRL-u. Komu nie podobał się rock i kim był Janek Wiśniewski?

Paweł Kurczonek
Paweł Kurczonek
Zestawienie należy obowiązkowo rozpocząć od najsłynniejszego dzieła Czesława Niemena. Choć inspiracją do napisania utworu „Dziwny jest ten świat” były szeroko pojęte stosunki międzyludzkie i wynikające z nich różnice, to dramatyczna piosenka uznawana jest za pierwszy polski protest song. Nie bez powodu. To właśnie Niemen, jako pierwszy odważył się powiedzieć na głos, że w Polsce Ludowej nie wszystko wygląda tak, jak powinno. Co prawda, nie ukierunkował swojego sprzeciwu na konkretną grupę społeczną czy polityczną, nie odnosił się także do żadnego konkretnego wydarzenia, ale wykazał się ogromną wrażliwością i spostrzegawczością, które pozwoliły mu na wyrażenie swoich emocji w jednym z najbardziej uniwersalnych i ponadczasowych utworów wszech czasów.„Dziwny ten świat, świat ludzkich spraw,czasem aż wstyd przyznać się.A jednak często jest, że ktoś słowem złym zabija tak, jak nożem”
Zestawienie należy obowiązkowo rozpocząć od najsłynniejszego dzieła Czesława Niemena. Choć inspiracją do napisania utworu „Dziwny jest ten świat” były szeroko pojęte stosunki międzyludzkie i wynikające z nich różnice, to dramatyczna piosenka uznawana jest za pierwszy polski protest song. Nie bez powodu. To właśnie Niemen, jako pierwszy odważył się powiedzieć na głos, że w Polsce Ludowej nie wszystko wygląda tak, jak powinno. Co prawda, nie ukierunkował swojego sprzeciwu na konkretną grupę społeczną czy polityczną, nie odnosił się także do żadnego konkretnego wydarzenia, ale wykazał się ogromną wrażliwością i spostrzegawczością, które pozwoliły mu na wyrażenie swoich emocji w jednym z najbardziej uniwersalnych i ponadczasowych utworów wszech czasów.„Dziwny ten świat, świat ludzkich spraw,czasem aż wstyd przyznać się.A jednak często jest, że ktoś słowem złym zabija tak, jak nożem” Krystian Dobuszyński / Polska Press
Co stanie się, gdy człowiek uzna, że doszło do zamachu na jego nietykalność, wolność, niezależność i jego prawa? Zbuntuje się. W skrajnych przypadkach, zdesperowany człowiek sięgnie po broń, by wystąpić przeciwko niesprawiedliwości. Może też zadbać o to, by świadomość tej niesprawiedliwości dotarła do jak największej liczby osób mogących urzeczywistnić konieczną zmianę. Tu z pomocą przychodzi muzyka. Przypominamy najważniejsze protest songi, jakie powstały w PRL-u.

Czym jest protest song?

Pieśń protestu, bo tak tłumaczy się angielskie sformułowanie, to rodzaj utworu z nurtu muzyki zaangażowanej. Jego wymowa jest wyrazem buntu, manifestem skierowanym przeciw jakiemuś zjawisku społecznemu lub politycznemu, przykładowo przeciw wojnie, biedzie, rasizmowi, bądź wyzyskowi. Protest songi najczęściej są tworzone spontanicznie przez pokrzywdzonych ludzi. Gdy prześledzić historię świata okaże się, że ludowe utwory wyrażające bunt i sprzeciw pojawiały się w kulturze od zarania dziejów. Zjawiska bądź wydarzenia takie, jak niewolnictwo, wielki kryzys, czy wojna w Wietnamie spowodowały, że protest songi zaczęły stawać się coraz bardziej popularne i weszły na stałe do szeroko rozumianej popkultury. Czy też kontrkultury, bo autorzy buntowniczych utworów szli przecież pod prąd głównego nurtu.

Posłuchaj najważniejszych protest songów PRL-u i dowiedz się, jak powstały

Dziś pieśni protestu wywodzą się praktycznie ze wszystkich gatunków muzycznych, z punkiem i rapem na czele. Utwory te stają się popularne szczególnie w czasach społecznej niesprawiedliwości i wśród zaniedbanych grup społecznych. Poruszają tematykę dyskryminacji rasowej, wojny, globalizacji, inflacji, nierówności społecznych i innych podobnych zjawisk.

Polska jest krajem względnie jednolitym kulturowo. Nie byliśmy państwem kolonialnym, więc osób o różnych kolorach skóry w Polsce przez długie lata praktycznie nie było. Polski rząd nie angażował się również w bezsensowne konflikty zbrojne, jak na przykład wspomniana wojna w Wietnamie. Ale nie znaczy to, że Polacy nie mieli powodów do wyrażania swojego sprzeciwu.

Protest songi PRL-u - Polacy buntowali się przeciw rzeczywistości

W Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej protestowali przeciwko szarej, nieciekawej rzeczywistości, przeciwko izolacji i zastraszaniu, przeciwko władzy i jej metodom. Jedną z form sprzeciwu była właśnie muzyka. Samo granie rocka, nawet bez buntowniczych tekstów, w PRL-u już było formą kontestacji. Szybko okazało się, że big-beat (czyli rock and roll krajów bloku wschodniego) nie był na rękę peerelowskim władzom, które nieustannie próbowały ingerować w przekaz muzyki rozrywkowej. Działo się to również w sytuacji, gdy teksty piosenek nie niosły wprost treści politycznych czy światopoglądowych. W rocku doszukiwano się fascynacji „zgniłym Zachodem”, powstały nawet specjalne komisje weryfikacyjne, od których zależała legalizacja działalności danego wykonawcy.

Należy jednak podkreślić, że podczas, gdy w Związku Radzieckim, czy Czechosłowacji komisje te mocno blokowały rozwój muzyki rozrywkowej, w Polsce były wyjątkowo łagodne. Dzięki temu scena rockowa w naszym kraju mogła prężnie się rozwijać i powstało mnóstwo niezwykle ważnych i dobitnych utworów. Co mają do powiedzenia „Dorosłe Dzieci”? Dlaczego „Dziwny jest ten świat”? Zapraszamy do posłuchania najważniejszych protest songów, jakie powstały w PRL-u. W galerii przybliżamy również historię każdego z nich.

Zobacz także

od 12 lat
Wideo

Płomień Solidarności z Ukrainą

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Materiał oryginalny: Jeszcze będzie przepięknie. 7 najważniejszych protest songów PRL-u. Komu nie podobał się rock i kim był Janek Wiśniewski? - Dziennik Zachodni

Wróć na dzienniklodzki.pl Dziennik Łódzki