Nasza Loteria SR - pasek na kartach artykułów

Wyższa emerytura po śmierci małżonka. Zamiana emerytury na wyższą. Zasady zmiany i podwyższenia emerytury 28.09.2023

Patrycja Wacławska
Patrycja Wacławska
Zyskać mogą także wdowcy
Zyskać mogą także wdowcy 123RF
Czy można pójść do ZUS-u z prośbą o zamianę swojej emerytury lub renty na wyższą? Tak! Muszą jednak zostać spełnione określone prawem warunki. Jakie? Kto może na tym zyskać? Sprawdź koniecznie!

Wyższa emerytura po śmierci małżonka

Mąż zarabiał więcej niż Ty? Może Ty poświęciłaś się wychowywaniu dzieci i niemal w ogóle nie pracowałaś? A może było dokładnie odwrotnie – to coraz częstsza sytuacja, że żona robi karierę i nieźle zarabia a mąż zajmuje się domem i dziećmi!

Jeśli jedna z tych sytuacji jest Ci bliska, a Twoja druga połówka już nie żyje, być może zyskasz na zamianie swojej emerytury lub renty na świadczenie po zmarłym mężu bądź po zmarłej żonie.

Zamiana emerytury na wyższą. Zasady podwyższenia emerytury

Wdowa lub wdowiec ma prawo do renty rodzinnej, jeśli:

  • w chwili śmierci męża miała ukończone 50 lat lub
  • była niezdolna do pracy albo
  • wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym.

Renta rodzinna może być wypłacana wdowie lub wdowcowi nie tylko wówczas, gdy warunek dotyczący wieku lub niezdolności do pracy spełnia w momencie śmierci swojej drugiej połówki, ale także, jeżeli spełni go w okresie nie dłuższym niż pięć lat od śmierci męża lub od zaprzestania wychowywania dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym.

Jeśli małżonkowie byli rozwiedzeni albo w chwili śmierci jednego z nich nie pozostawali we wspólnocie małżeńskiej, prawo do renty rodzinnej powstanie, jeżeli oprócz spełnienia warunków wymaganych od wdowy lub wdowca w chwili śmierci męża lub żony był on zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz małżonka, który rozważa teraz ubieganie się o rentę rodzinną.

Wdowa lub wdowiec, którzy nie spełniają żadnego z wymienionych warunków, ale nie posiadają niezbędnych źródeł utrzymania, mają prawo do okresowej renty rodzinnej. Zasadniczo dostaną ją tylko na rok od dnia śmierci męża bądź żony. Jeśli pójdą na zorganizowane szkolenie mające na celu uzyskanie kwalifikacji do podjęcia pracy, będą mogli otrzymywać rentę nawet przez dwa lata.

Świadczenie nie przysługuje w razie śmierci partnera z konkubinatu

Co jeszcze sprawdzi ZUS?

Można starać się o rentę rodzinną po zmarłym krewnym, gdy miał on prawo do emerytury lub renty albo spełniał warunki wymagane do jej przyznania. Renta przysługuje także wtedy, gdy zmarły pobierał świadczenie przedemerytalne lub zasiłek przedemerytalny.

Ważne!

  • Gdy zmarły pobierał emeryturę lub rentę. Jest to najprostsza sytuacja, ponieważ nie ma wątpliwości co do uprawnienia rodziny do pobierania świadczenia po zmarłym.
  • Jeśli zmarły spełniał warunki do otrzymania emerytury lub renty. Gdy zmarły nie pobierał ani renty, ani emerytury, mimo że miał do tego prawo, trzeba udowodnić w ZUS-ie, że należy się świadczenie. Przede wszystkim trzeba wykazać, że zmarły osiągnął wiek i staż ubezpieczeniowy, które są wymagane do otrzymania świadczenia. ZUS przyjmie, że zmarły był całkowicie niezdolny do pracy i obliczy wysokość przysługującego świadczenia.
  • Jeżeli zmarły dostawał świadczenie lub zasiłek przedemerytalny. W tej sytuacji przyjmuje się, że osoba zmarła spełniała warunki do uzyskania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. ZUS nie ustali wysokości renty rodzinnej w oparciu o wysokość świadczenia, jakie otrzymywał zmarły, ale przyjmie, że pobierał on rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, i po oszacowaniu, jaka byłaby jej wysokość, wyliczy rentę rodzinną. Może się okazać, że renta rodzinna będzie wyższa niż świadczenie, które dostawał zmarły.

Wybieramy wyższe świadczenie

Osoby, które równocześnie spełniają warunki uprawniające do uzyskania renty rodzinnej oraz emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, świadczenia przedemerytalnego lub zasiłku przedemerytalnego – mogą skorzystać tylko z jednego z tych świadczeń.

Oznacza to, że emeryt lub rencista, który zdecyduje się skorzystać z renty rodzinnej po małżonku, będzie musiał zrezygnować z pobierania swojego dotychczasowego świadczenia.

Wybierz więc to świadczenie, którego kwota jest wyższa!

Jeśli jednocześnie masz prawo do renty rodzinnej i socjalnej, a ta pierwsza jest wyższa niż 200 proc. najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (obecnie 3176,88 zł), stracisz prawo do pobierania renty socjalnej. Gdy renta rodzinna jest niższa, możesz dostawać oba świadczenia. Suma obu rent nie może jednak przekroczyć 200 proc. najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Jeśli przekroczy limit, renta socjalna zostanie zmniejszona o taką kwotę, by suma obu rent była równa kwocie 3176,88 zł.

Kto może zyskać na zamianie?

Renta rodzinna jest niższa niż pełne świadczenie, jakie otrzymywał zmarły.

Ważne!
Przejście na nią jest więc opłacalne jedynie wówczas, jeśli dysproporcja między świadczeniem, które otrzymywał zmarły a dotychczasowym świadczeniem osoby wnioskującej o rentę rodzinną jest znaczna.

Kiedy więc zamiana będzie korzystna? Będzie korzystna pod warunkiem, iż różnica wysokości świadczenia które otrzymywał zmarły i tego, które dotychczas miała wdowa lub wdowiec, była większa niż 15 proc. Pod warunkiem, że wdowa lub wdowiec jest jedyną osobą, która skorzysta z renty po zmarłym!

Pamiętaj!
Wszystkie osoby uprawnione do renty rodzinnej po osobie zmarłej, otrzymują tylko jedną rentę.

Jest ona dzielona równo między uprawnionych do jej otrzymania. Jej wysokość zależy od liczby uprawnionych.

Wynosi ona:

  • 85 proc. świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu, jeśli prawo do jej otrzymania ma jedna osoba;
  • 90 proc. świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu, jeśli uprawnione do jego otrzymania są dwie osoby;
  • 95 proc. świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu, jeśli uprawnione do jego otrzymania są co najmniej trzy osoby.

Najniższe świadczenie wynosi obecnie 1588,44 zł.

Kto oprócz współmałżonka ma prawo do renty rodzinnej?

Na rentę po zmarłym mogą liczyć nie tylko wdowa bądź wdowiec, ale także dzieci, wnuki, rodzeństwo i rodzice.

Dzieci, wnuki i rodzeństwo

O rentę mogą się ubiegać nie tylko biologiczne dzieci, ale także dzieci zmarłego małżonka i dzieci adoptowane.

Będą ją otrzymywać:

  • zasadniczo do ukończenia 16 lat;
  • do końca nauki w szkole, jeśli kontynuują ją po 16. roku życia, jednakże nie dłużej niż do ukończenia 25 lat życia;
  • do zakończenia nauki na ostatnim roku studiów, jeśli będąc na tym roku, skończyły 25. rok życia.

Bez względu na wiek dziecko może pobierać rentę, jeśli jest całkowicie niezdolne do pracy. Warunkiem jest, by stało się całkowicie niezdolne do pracy przed ukończeniem 16 lub 25 lat, jeśli kontynuowało naukę.

Wnuki i rodzeństwo oraz inne dzieci przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności także mogą otrzymać rentę, jeśli spełniają takie warunki, jak dzieci własne.

Muszą wtedy jednak spełnić jeden warunek dodatkowy. Otóż muszą zostać przyjęte na wychowanie co najmniej na rok przed śmiercią ubezpieczonego, chyba że śmierć była następstwem wypadku. Nie mogą ponadto mieć prawa do renty po swoich zmarłych rodzicach. Jeśli rodzice żyją, renta będzie się należała, gdy nie mogą oni zapewnić utrzymania dziecku lub gdy zmarły albo jego małżonek był opiekunem dziecka ustanowionym przez sąd.

Rodzice

Takie same zasady przyznawania renty rodzinnej dotyczą rodziców biologicznych, ojczyma, macochy i rodziców adopcyjnych. Mogą oni starać się o rentę rodzinną, jeśli zmarły utrzymywał ich bezpośrednio przed śmiercią.

Żeby skorzystać z renty, rodzic musi ponadto w chwili śmierci dziecka:

  • mieć skończone 50 lat lub
  • być niezdolnym do pracy.

Ojciec lub matka zyska prawo do renty rodzinnej także wtedy, gdy wychowuje dziecko, wnuka, brata lub siostrę zmarłego, jeśli ta osoba ma prawo do renty rodzinnej po zmarłym, a jednocześnie nie ma ukończonych 16 lat lub 18 lat (jeśli kontynuuje naukę). Jeżeli dziecko jest całkowicie niezdolne do pracy, nie obowiązuje ograniczenie wiekowe.

Rentę rodzinną może także otrzymać ojciec lub matka, których utrzymywał zmarły, jeśli:

  • skończą 50 lat lub staną się całkowicie niezdolni do pracy w ciągu pięciu lat od śmierci utrzymującego;
  • skończą 50 lat lub staną się całkowicie niezdolni do pracy w ciągu pięciu lat od zaprzestania wychowywania dziecka, wnuka, brata lub siostry zmarłego, którzy są uprawnieni do renty rodzinnej.

Utrata niezdolności do pracy

Jeśli krewny osoby zmarłej otrzymał rentę rodzinną z uwagi na to, że stał się niezdolny do pracy, straci uprawnienie do tego świadczenia, gdy jego stan zdrowia się poprawi i będzie zdolny do pracy. Jeżeli jednak w ciągu 18 miesięcy od utraty prawa do renty rodzinnej dana osoba ponownie stanie się niezdolna do pracy, odzyska prawo do wspomnianej renty.

Podstawa prawna

Przepisy o rentach rodzinnych znajdziesz w art. 65-74 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dziennik Ustaw z 2023 roku poz. 1251).

od 7 lat
Wideo

Tadeusz Płużański - Dlaczego warto pielęgnować pamięć o wyklętych

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera
Wróć na dzienniklodzki.pl Dziennik Łódzki