Wezuwiusz w pałacu Haertiga przy Piotrkowskiej w Łodzi

    Wezuwiusz w pałacu Haertiga przy Piotrkowskiej w Łodzi

    Wiesław Pierzchała

    Dziennik Łódzki

    Aktualizacja:

    Dziennik Łódzki

    Pałac  Haertiga - z wykuszem nad bramą i dwoma ryzalitami zwieńczonymi bogato zdobionymi ściankami szczytowymi - zbudowano w 1896 roku
    1/2
    przejdź do galerii

    Pałac Haertiga - z wykuszem nad bramą i dwoma ryzalitami zwieńczonymi bogato zdobionymi ściankami szczytowymi - zbudowano w 1896 roku ©Krzysztof Szymczak

    Rezydencja przyciąga wzrok przy ul. Piotrkowskiej 234/236 i należy do najpiękniejszych w centrum miasta. Została starannie odnowiona przez właściciela, Zakład Ubezpieczeń Warta, dzięki czemu w pełnej krasie możemy podziwiać ozdobną elewację oraz rzadkiej urody malowidła, sztukaterie, witraże i piece kaflowe.
    Szczególnie efektowna jest luksusowa klatka schodowa. Po marmurowych schodach - mijając witraże w oknach i drzwiach - wchodzimy na drugie piętro i nagle jesteśmy w... niebie. A to dlatego, że sufit wypełnia iluzjonistyczna polichromia przedstawiająca dwie powabne boginie unoszące się pośród chmur i kwiatów. Mają długie włosy, długie szaty i wianki na głowie.

    Jednak nie są to - jak by można przypuszczać - boginie miłości, bowiem u ich stóp leży...
    koło zębate, zaś jedna z nich trzyma coś na kształt kaduceusza, czyli laski będącej atrybutem boga handlu Hermesa. Wokół krążą aniołki, z których jeden dzierży czółenko. To rozwiewa wszelkie wątpliwości. Na suficie mamy do czynienia z typową dla Łodzi alegorią handlu, przemysłu i fortuny.

    Ta ostatnia stała się udziałem gospodarza Augusta Haertiga, który nie tylko rozwinął swoje przedsiębiorstwo i wybudował okazałą rezydencję, ale ze smakiem ją ozdobił. Widać, że pieniędzy nie żałował. Zapewne tęsknił za podróżami i klimatem śródziemnomorskim, bowiem na ścianach pod sufitem kazał namalować dwa pejzaże w duchu pompejańskim.

    Oba przedstawiają widok z tarasu - zapewne jakiejś willi. Na jednym widać posągi i drzewa, a w dalszej perspektywie zatokę z miastem i potężną górą, która dymi. Wszystko wskazuje na to, że widzimy Neapol i słynny wulkan Wezuwiusz, którego pamiętny wybuch 24 sierpnia 79 roku okazał się dniem sądu ostatecznego dla Pompei i Herkulanum. Drugie malowidło jest bardziej tajemnicze. Widać na nim drzewa przypominające pinie i cyprysy, meczet z minaretem, zatokę i zabudowę jakiegoś miasta orientalnego. - To Konstantynopol - twierdzi Ryszard Bonisławski, znawca dawnej Łodzi.

    Wprawdzie marne domy rozsiane na wzgórzach nie przypominają tureckiej metropolii, ale senator rozwiewa nasze wątpliwości. - Krajobraz przedstawia przedmieścia, gdzie swego czasu przebywał Adam Mickiewicz, a które tak właśnie wyglądały - wyjaśnia.

    Kolejne atrakcje klatki schodowej, której ściany imitują marmury, to witraże. Na jednym widzimy kwiaty, a na drugim owoc z licznymi pestkami. - Są to granat i polne goździki, które należały do ulubionych kwiatów mistrzów secesji - zapewnia mgr Mirosława Adamczyk-Krzywańska, znawczyni kwiatów i owoców.

    Ryszard Bonisławski zaznacza, że owoc granatu to symbol obfitości. Ale nie tylko, bowiem wiąże się też z miłością i małżeństwem. Pamiętajmy, że granat jest atrybutem bogini miłości Afrodyty, zaś dla śmiertelnie zakochanych Romea i Julii słowik śpiewa na gałązce granatowca. A czym Hades poczęstował Persefonę, którą porwał i sprowadził do świata podziemnego? Pestkami granatu, czym sprawił, że córka Demeter została jego żona i na zawsze się z nim związała. Dlatego właśnie ten owoc trzyma w dłoni zarówno zmysłowa Persefona na obrazie Dantego Rossettiego z Bractwa Prerafaelitów, jak i Madonna z Dzieciątkiem na obrazie Sandra Botticellego.

    Pałac powstał w 1896 roku. Autorem projektu był znany architekt Franciszek Chełmiński, który zaproponował eklektyczną, imponującą elewację z dwoma płytkimi, pozornymi ryzalitami. Możemy na niej podziwiać zarówno wykusz z balkonem podtrzymywany przez dwie postacie kobiece - kariatydy, jak i płyciny pod oknami wypełnione sztukaterią, gzymsy nad oknami wsparte na lwich głowach czy tympanony pokryte dekoracją roślinną. Do tego dochodzą głowy kobiece i szczyty w kształcie zbliżonym do tzw. oślego grzbietu z muszlami, wazonami i girlandami.

    Inwestorem był fabrykant August Haertig mający wcześniej domek murowany, farbiarnię i wykończalnię wełny i bawełny przy ul. Piotrkowskiej 224, które na początku lat 80. XIX stulecia sprzedał znanemu potentatowi Juliuszowi Heinzlowi. Zaraz potem od Karola Hinza za 47 tys. rubli kupił posesję u zbiegu ul. Brzeźnej i Piotrkowskiej. Stał tam domek i budynki, do których przeprowadził farbiarnię i wykończalnię świadczące usługi dla innych przemysłowców, zaś w pobliżu wybudował wspomnianą rezydencję. W 1898 roku opisał ją popularny literat i dziennikarz Zygmunt Bartkiewicz, który wsławił się książką "Złe miasto" oraz ożenkiem z aktorką Mieczysławą Ćwiklińską.

    "Marmurowe schody, kryte dywanem, wiodą z sieni na górę - pisał. - Cisza kościelna. Czasem przerwie ją dźwięk dzwonka telefonu. Na dole jest kantor, a w głębi sanktuarium: kasa, a obok gabinet właściciela. Całe życie skupia się w niewielkich pokojach drugiego piętra".

    A to dlatego, że salony na piętrze nie były jeszcze zamieszkane. Były za to już urządzone i Zygmunt Bartkiewicz nie ukrywał swego podziwu. "Salony ozdobione bogactwem złoceń i sztukaterii tworzą amfiladę mogącą zaspokoić potrzeby udzielnego księcia - notował. - Meble mahoniowe, kandelabry, zegary, dywany i portiery, ławy dębowe, rogi jelenia na ścianie, półki z dzbanami i kuflami, sala balowa z meblami w stylu Ludwika XV, lustra między oknami i fortepian dopełniają całości".

    Oczywiście nie mogło zabraknąć kuchni, którą umieszczono w oficynie. Co ciekawe, pani domu nie tylko doglądała pracę kucharza i służby, ale sama lubiła się tam krzątać - przyprawiała sosy i sałatki, wypełniała knedle śliwkami itd. Po śmierci Augusta Haertiga firmę z budynkami fabrycznymi przejął jego syn Herman, zaś pałac nadal należał do wdowy Zuzanny. Wojciech Walczak, były wojewódzki konserwator zabytków w Łodzi, ustalił, że w listopadzie 1913 roku Zuzanna Haertig zapisem testamentowym przekazała nieruchomość Helenie Skibińskiej i Wandzie Strauss.

    Rezydencja była w ich gestii do lipca 1920 roku, kiedy trafiła na licytację wygraną przez Pawła i Antoninę Fajchmanów. Potem pałac jeszcze raz zmienił gospodarza, po czym w 1924 roku jego właścicielem został Polski Czerwony Krzyż. I tak było do czasów PRL - z przerwą na lata okupacji, kiedy do dawnego domu Haertigów wprowadził się Niemiecki Czerwony Krzyż. Kolejny przełom nastąpił w latach 50., gdy PCK zostało na parterze, zaś do pokoi na pierwszym i drugim piętrze wprowadzono Szkołę Pracowników Socjalnych. Było to fatalne posunięcie, które przyśpieszyło dewastację dawnych salonów. I zapewne pałac Haertiga obróciłby w ruinę, gdyby nie Warta, która z pietyzmem go odnowiła.


    Zapisz się do newslettera

    Czytaj treści premium w Dzienniku Łódzkim Plus

    Nielimitowany dostęp do wszystkich treści, bez inwazyjnych reklam.

    Mój reporter

    Zadaj pytanie swojemu reporterowi!

    Chcesz wiedzieć co wydarzyło się przed chwilą na Twojej ulicy?
    Zastanawiasz się gdzie zjesz w Łodzi najsmaczniejsze lody?
    Szukasz miejsc parkingowych w centrum?
    Chcesz wiedzieć ile zarabia prezydent?
    A może masz inne pytanie związane z naszym miastem?
    Zadaj je, a nasz reporter poszuka odpowiedzi!

    Dane kontaktowe

    Dziękujemy za przesłanie pytania, prosimy o cierpliwość. Opublikujemy je na stronie Mojego_reportera kiedy redakcja rozpocznie prace nad odpowiedzią.

    Oświadczenia:

    Użytkownik, który podał w powyższym formularzu dane osobowe klikając przycisk "WYŚLIJ" potwierdza, że: (czytaj dalej)
    • został poinformowany, że podanie danych osobowych jest dobrowolne, jednak konieczne do publikacji przekazanych materiałów
    • został poinformowany, że jego dane osobowe będą przetwarzane przez Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie przy ul. Domaniewskiej 45, dla celów korzystania i publikacji przekazanych materiałów w internecie i prasie drukowanej, oznaczenia ich imieniem i nazwiskiem / nazwą autora oraz kontaktu z Użytkownikiem i korzystania przez Operatora z udzielonej mu na podstawie Regulaminu przez Użytkownika licencji
    • został poinformowany, że Polska Press Sp. z o.o. jest administratorem danych osobowych. Właściciel danych ma prawo wglądu do swoich danych oraz ich poprawiania siedzibie spółki. Nadto ma prawo w każdym czasie wyrazić sprzeciw oraz cofnąć zgodę na przetwarzanie przez Spółkę danych w zakresie przewidzianym przez przepisy. Oświadczenia woli o w/w treści powinny by ze względów bezpieczeństwa wyrażone na piśmie.

    Komentarze (48)

    Dodajesz komentarz jako: Gość

    Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

    Liczba znaków do wpisania:

    zaloguj się

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Phallosan Results

    Phallosan (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 5 / 2

    wshmte{jfoojlmpe{lj/qm, Phallosan Forum, KnKuicN, [u**********vitalitygourmet.com/phallosan-review/]Phallosan Avis[/url], XgXlmCP, http://vitalitygourmet.com/phallosan-review/ Forum Phallosan,...rozwiń całość

    wshmte{jfoojlmpe{lj/qm, Phallosan Forum, KnKuicN, [u**********vitalitygourmet.com/phallosan-review/]Phallosan Avis[/url], XgXlmCP, http://vitalitygourmet.com/phallosan-review/ Forum Phallosan, siWEpub.zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Phallosan Results

    Phallosan (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 1 / 2

    wshmte{jfoojlmpe{lj/qm, Phallosan Forum, KnKuicN, [u**********vitalitygourmet.com/phallosan-review/]Phallosan Avis[/url], XgXlmCP, http://vitalitygourmet.com/phallosan-review/ Forum Phallosan,...rozwiń całość

    wshmte{jfoojlmpe{lj/qm, Phallosan Forum, KnKuicN, [u**********vitalitygourmet.com/phallosan-review/]Phallosan Avis[/url], XgXlmCP, http://vitalitygourmet.com/phallosan-review/ Forum Phallosan, siWEpub.zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Maxoderm models on tv

    Maxoderm oil (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 6 / 4

    nakwxe{jfoojlmpe{lj/qm, Sell maxoderm, EXUQHnv, [u**********hayscsg.com/]Maxoderm price[/url], JCGOUlU, http://hayscsg.com/ Maxoderm viaxa, quWTezb.

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Maxoderm models on tv

    Maxoderm oil (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 4 / 3

    nakwxe{jfoojlmpe{lj/qm, Sell maxoderm, EXUQHnv, [u**********hayscsg.com/]Maxoderm price[/url], JCGOUlU, http://hayscsg.com/ Maxoderm viaxa, quWTezb.

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Bathmate Results

    Bathmate Video (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 4 / 2

    kdojce{jfoojlmpe{lj/qm, Bathmate Test, HbegPdT, [u**********vitalitygourmet.com/]Batmate[/url], tnsCODx, http://vitalitygourmet.com/ Bathmate Pump, SaaAhEW.

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Bathmate Results

    Bathmate Video (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 4 / 12

    kdojce{jfoojlmpe{lj/qm, Bathmate Test, HbegPdT, [u**********vitalitygourmet.com/]Batmate[/url], tnsCODx, http://vitalitygourmet.com/ Bathmate Pump, SaaAhEW.

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Profollica Canada

    Profollica Canada (gość)

    Zgłoś naruszenie treści

    oyqyle{jfoojlmpe{lj/qm, Profollica Review, borPXxU, [u**********msnfreak.com/]Profollica Review[/url], QfsmAxj, http://msnfreak.com/ Profollica Reviews, xsBhICQ.

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Profollica Canada

    Profollica Canada (gość)

    Zgłoś naruszenie treści

    oyqyle{jfoojlmpe{lj/qm, Profollica Review, borPXxU, [u**********msnfreak.com/]Profollica Review[/url], QfsmAxj, http://msnfreak.com/ Profollica Reviews, xsBhICQ.

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Easy Forex Classic

    Easy-Forex (gość)

    Zgłoś naruszenie treści

    uscore{jfoojlmpe{lj/qm, Optionfair, LZhyGzg, [u**********andrewroman.net/optionfair-review/]Fair Value Option[/url], CXihrpY, http://andrewroman.net/optionfair-review/ Optionfair, zozdRTE,...rozwiń całość

    uscore{jfoojlmpe{lj/qm, Optionfair, LZhyGzg, [u**********andrewroman.net/optionfair-review/]Fair Value Option[/url], CXihrpY, http://andrewroman.net/optionfair-review/ Optionfair, zozdRTE, Easy-Forex, cZofgvI, [u**********webologistdesign.com/easy-forex-review/]Easy Forex Classic[/url], AJtKbei, http://webologistdesign.com/easy-forex-review/ Easy-Forex, dIibAIv, Stockpair, TxUsEXz, [u**********apunkincardcompanyblog.com/stockpair-review/]Stockpair[/url], bayJDsw, http://apunkincardcompanyblog.com/stockpair-review/ Stock Pair, PfjajvN, Binary Option Brokers, PLvnjnq, [u**********andrewroman.net/]Binary Options System[/url], IAATTbQ, http://andrewroman.net/ Binary Options Forum, OKgOgBp, Bluehost Wordpress, GFAAkpn, [u**********about-organic-milk.com/bluehost/]Bluehost Coupon[/url], PQbYvkx, http://about-organic-milk.com/bluehost/ Bluehost Cpanel, gblToOU, Optionfair, XoNPMRm, [u**********apunkincardcompanyblog.com/optionfair-review/]Optionfair[/url], CiieJOB, http://apunkincardcompanyblog.com/optionfair-review/ Fair Value Option, bpFjvCK.zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Easy Forex Classic

    Easy-Forex (gość)

    Zgłoś naruszenie treści

    uscore{jfoojlmpe{lj/qm, Optionfair, LZhyGzg, [u**********andrewroman.net/optionfair-review/]Fair Value Option[/url], CXihrpY, http://andrewroman.net/optionfair-review/ Optionfair, zozdRTE,...rozwiń całość

    uscore{jfoojlmpe{lj/qm, Optionfair, LZhyGzg, [u**********andrewroman.net/optionfair-review/]Fair Value Option[/url], CXihrpY, http://andrewroman.net/optionfair-review/ Optionfair, zozdRTE, Easy-Forex, cZofgvI, [u**********webologistdesign.com/easy-forex-review/]Easy Forex Classic[/url], AJtKbei, http://webologistdesign.com/easy-forex-review/ Easy-Forex, dIibAIv, Stockpair, TxUsEXz, [u**********apunkincardcompanyblog.com/stockpair-review/]Stockpair[/url], bayJDsw, http://apunkincardcompanyblog.com/stockpair-review/ Stock Pair, PfjajvN, Binary Option Brokers, PLvnjnq, [u**********andrewroman.net/]Binary Options System[/url], IAATTbQ, http://andrewroman.net/ Binary Options Forum, OKgOgBp, Bluehost Wordpress, GFAAkpn, [u**********about-organic-milk.com/bluehost/]Bluehost Coupon[/url], PQbYvkx, http://about-organic-milk.com/bluehost/ Bluehost Cpanel, gblToOU, Optionfair, XoNPMRm, [u**********apunkincardcompanyblog.com/optionfair-review/]Optionfair[/url], CiieJOB, http://apunkincardcompanyblog.com/optionfair-review/ Fair Value Option, bpFjvCK.zwiń

    Najnowsze wiadomości

    Zobacz więcej

    Najczęściej czytane

    Polecamy

    Wideo